ΕΕ: «Κλείνει» οριστικά η πόρτα στο ρωσικό φυσικό αέριο -Το REPowerEU σε εφαρμογή
Τα κράτη-μέλη της ΕΕ έδωσαν τελική έγκριση για την απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου – Τι προβλέπει ο κανονισμός
Με μια απόφαση που σφραγίζει την πιο κρίσιμη ενεργειακή στροφή της τελευταίας δεκαετίας, τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έδωσαν την τελική έγκριση στο σχέδιο απαγόρευσης των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου, καθιστώντας το πλέον νομικά δεσμευτικό. Πρόκειται για κίνηση-ορόσημο, που σηματοδοτεί την πλήρη απομάκρυνση της ΕΕ από έναν προμηθευτή που μέχρι πριν λίγα χρόνια κάλυπτε βασικό κομμάτι της ενεργειακής της ασφάλειας, σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Ο νέος κανονισμός προβλέπει σταδιακή εφαρμογή, αυστηρούς ελέγχους προέλευσης και ενίσχυση της διαφοροποίησης, με στόχο η μετάβαση να γίνει χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η ενεργειακή σταθερότητα της Ένωσης. Η απαγόρευση αρχίζει να ισχύει έξι εβδομάδες μετά την έναρξη εφαρμογής του κανονισμού, ενώ οι υφιστάμενες συμβάσεις προβλέπεται να «τρέξουν» για μεταβατικό διάστημα, ώστε να απορροφηθούν κραδασμοί σε τιμές και αγορές.
Η συμφωνία χαράσσει ξεκάθαρο χρονοδιάγραμμα. Η πλήρης διακοπή των εισαγωγών ρωσικού LNG θα τεθεί σε ισχύ από τις αρχές του 2027, ενώ η διακοπή των εισαγωγών μέσω αγωγών προγραμματίζεται για το φθινόπωρο του ίδιου έτους. Σε πιο πρακτικό επίπεδο, η ΕΕ δεσμεύεται να σταματήσει τις εισαγωγές ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου μέχρι το τέλος του 2026 και τις εισαγωγές μέσω αγωγών έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027, με δυνατότητα μετατόπισης της προθεσμίας έως 1η Νοεμβρίου 2027 για χώρες που δυσκολεύονται να γεμίσουν εγκαίρως τις αποθήκες τους πριν από τον χειμώνα με προμήθειες εκτός Ρωσίας.
Αυστηρός έλεγχος προέλευσης και βαριές κυρώσεις για τους παραβάτες
Η εφαρμογή του κανονισμού συνοδεύεται από ιδιαίτερα αυστηρό πλαίσιο συμμόρφωσης. Πριν από κάθε εισαγωγή, οι χώρες της Ένωσης θα υποχρεούνται να επαληθεύουν τη χώρα προέλευσης του φυσικού αερίου, με στόχο να αποφευχθούν παρακάμψεις μέσω ενδιάμεσων διαδρομών ή «εξωραϊσμένες» δηλώσεις προέλευσης.
Η μη συμμόρφωση επισύρει βαριές κυρώσεις, που αποτυπώνουν το πόσο κεντρικό θεωρεί η ΕΕ το νέο καθεστώς. Το πλαίσιο προβλέπει πρόστιμα έως 2,5 εκατ. ευρώ για φυσικά πρόσωπα και τουλάχιστον 40 εκατ. ευρώ για εταιρείες, ή ακόμη και έως 300% του εκτιμώμενου κύκλου εργασιών που σχετίζεται με τις συγκεκριμένες συναλλαγές. Το μήνυμα είναι σαφές: το νέο πλαίσιο δεν είναι πολιτική διακήρυξη, αλλά μηχανισμός υποχρεωτικής συμμόρφωσης.
Προθεσμία έως 1η Μαρτίου 2026 για εθνικά σχέδια διαφοροποίησης
Σημαντικό ρόλο στο νέο σύστημα παίζει η υποχρέωση των κρατών-μελών να καταθέσουν εθνικά σχέδια διαφοροποίησης του εφοδιασμού. Η προθεσμία που τίθεται είναι η 1η Μαρτίου 2026 και θα αποτελεί κρίσιμο «τεστ» για το κατά πόσο η Ένωση μπορεί να υλοποιήσει μια συντονισμένη ενεργειακή στρατηγική με βάση εθνικές ιδιαιτερότητες.
Τα κράτη-μέλη καλούνται να χαρτογραφήσουν προκλήσεις και ανάγκες που ενδέχεται να προκύψουν στην αντικατάσταση του ρωσικού αερίου, ενώ οι εταιρείες υποχρεούνται να ενημερώνουν τις αρμόδιες αρχές για τις εναπομείνασες συμβάσεις. Στο ίδιο πνεύμα, χώρες που συνεχίζουν να εισάγουν ρωσικό πετρέλαιο θα πρέπει επίσης να παρουσιάσουν σχέδια διαφοροποίησης, ώστε να υπάρχει συνολική «εξοδος» από την ενεργειακή εξάρτηση.
Παρότι ο κανονισμός έχει σχεδιαστεί ως οριστική κατεύθυνση ενεργειακής απεξάρτησης, προβλέπεται δικλείδα ασφαλείας για ακραία σενάρια. Σε περίπτωση κατάστασης έκτακτης ανάγκης που απειλεί σοβαρά την ασφάλεια εφοδιασμού, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα έχει τη δυνατότητα να αναστείλει την απαγόρευση εισαγωγών έως και για τέσσερις εβδομάδες.
Η πρόβλεψη αυτή ενσωματώνει έναν βαθμό ευελιξίας, αναγνωρίζοντας ότι στην αγορά ενέργειας οι αιφνίδιες κρίσεις μπορούν να διαμορφώσουν νέες ισορροπίες σε χρόνο μηδέν, ειδικά κατά τη διάρκεια χειμώνα.
REPowerEU: Το σχέδιο γίνεται νόμος και η Ευρώπη αλλάζει «χάρτη» προμηθευτών
Ο κανονισμός θεωρείται βασικό ορόσημο για την επίτευξη του στόχου REPowerEU, δηλαδή του σχεδίου τερματισμού της ευρωπαϊκής εξάρτησης από τη ρωσική ενέργεια. Η πολιτική επιλογή πλέον μετατρέπεται σε νομική υποχρέωση, με στόχο η ΕΕ να εμφανιστεί ισχυρότερη, πιο ανθεκτική και πιο διαφοροποιημένη ενεργειακά.
«Από σήμερα, η αγορά ενέργειας της ΕΕ θα είναι ισχυρότερη, πιο ανθεκτική και πιο διαφοροποιημένη. Απεξαρτόμαστε από την επιζήμια εξάρτησή μας από το ρωσικό φυσικό αέριο και κάνουμε ένα σημαντικό βήμα, με πνεύμα αλληλεγγύης και συνεργασίας, προς μια αυτόνομη Ενεργειακή Ένωση», δήλωσε ο υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου, Μιχαήλ Δαμιανός, αποτυπώνοντας τη στρατηγική αφήγηση πίσω από την απόφαση.
Το «όχι» της Σλοβακίας και της Ουγγαρίας – Προσφυγή στο ΔΕΕ
Η έγκριση του μέτρου δεν έγινε χωρίς πολιτικές τριβές. Σλοβακία και Ουγγαρία ψήφισαν κατά, με την ουγγρική κυβέρνηση να δηλώνει ότι θα προσφύγει στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η απόφαση απαιτούσε ενισχυμένη πλειοψηφία προκειμένου να υπερβεί την αντίθεση των δύο χωρών, οι οποίες παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένες από ρωσικές εισαγωγές ενέργειας και επιδιώκουν να διατηρήσουν στενές σχέσεις με τη Μόσχα. Ωστόσο, η τελική έγκριση δείχνει ότι η ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική διαμορφώνει πλέον νέα όρια, στα οποία η συλλογική στρατηγική υπερισχύει των εθνικών επιφυλάξεων.
Από το 40% στο 13%: Η «συρρίκνωση» της ρωσικής παρουσίας στην ευρωπαϊκή αγορά
Το μέγεθος της αλλαγής γίνεται πιο καθαρό μέσα από τα στοιχεία. Πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία, η Ρωσία προμήθευε περισσότερο από το 40% του φυσικού αερίου που κατανάλωνε η ΕΕ. Το ποσοστό αυτό έχει ήδη μειωθεί στο περίπου 13% το 2025, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία.
Η απαγόρευση έρχεται να «κλειδώσει» αυτή την τάση και να την μετατρέψει σε μη αναστρέψιμη πολιτική πραγματικότητα. Για την Ευρώπη, δεν πρόκειται απλώς για αλλαγή προμηθευτή, αλλά για αναδιάταξη γεωοικονομικών συμμαχιών και για μια συνολική ανακατανομή ισχύος στον ενεργειακό χάρτη.
Οι απόψεις που εκφράζονται στα σχόλια των άρθρων δεν απηχούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της ιστοσελίδας μας, το οποίο ως εκ τούτου δεν φέρει καμία ευθύνη. Για τα άρθρα που αναδημοσιεύονται εδώ με πηγή, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο την ιστοσελίδα.
