Το ελβετικό φράγκο εκτοξεύεται και σκορπίζει πανικό: Η SNB ζυγίζει παρέμβαση στο συνάλλαγμα υπό την πίεση Τραμπ
Το ελβετικό φράγκο σε υψηλό 11ετίας: «Σήμα κινδύνου» για την Ελβετία, φόβοι για αποπληθωρισμό και επιστροφή σε αρνητικά επιτόκια
Το 2026 ξεκίνησε με ισχυρές «σειρήνες» στις αγορές και μια νέα στροφή των επενδυτών προς τα λεγόμενα ασφαλή καταφύγια. Χρυσός και ασήμι κινούνται σε ιστορικά υψηλά, την ώρα που το ελβετικό φράγκο επιβεβαιώνει για ακόμη μία φορά τον παραδοσιακό του ρόλο: όταν η γεωπολιτική ένταση και η οικονομική αβεβαιότητα ανεβαίνουν, το ελβετικό νόμισμα ανεβαίνει μαζί τους.
Μόνο που αυτή τη φορά, η άνοδος δεν προκαλεί πανηγυρισμούς στη Βέρνη ή στη Ζυρίχη. Αντίθετα, η υπεραντίδραση του φράγκου εξελίσσεται σε πονοκέφαλο για την Ελβετική Εθνική Τράπεζα (SNB) και για μια οικονομία που στηρίζεται στις εξαγωγές και ήδη κινείται στο όριο της στασιμότητας των τιμών.
Σύμφωνα με όσα μετέδωσε το CNBC, το ελβετικό φράγκο άγγιξε την Τρίτη το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 11 ετών έναντι του δολαρίου ΗΠΑ, παραμένοντας κοντά σε αυτά τα επίπεδα και το πρωί της Τετάρτης. Πρόκειται για εξέλιξη που έρχεται να «κουμπώσει» πάνω σε μια ήδη εντυπωσιακή εικόνα: από τις αρχές του έτους, το νόμισμα έχει ενισχυθεί κατά 3,5% έναντι του δολαρίου, ενώ συνολικά το 2025 η άνοδος έφθασε το 12,7%.
Γιατί ενισχύεται τόσο το φράγκο
Ο καταλύτης της νέας κίνησης δεν είναι ένας. Το φράγκο κερδίζει έδαφος από ένα «κοκτέιλ» παραγόντων που δημιουργεί κλίμα έντονης νευρικότητας στις διεθνείς αγορές: από την απρόβλεπτη εμπορική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών και τις αμφιβολίες για την ανεξαρτησία της Federal Reserve, μέχρι τις γεωπολιτικές απειλές που επανέρχονται στο προσκήνιο με σενάρια εμπλοκών από τη Γροιλανδία έως τη Μέση Ανατολή.
Η εικόνα είναι σχεδόν αυτοτροφοδοτούμενη. Όσο αυξάνεται η αβεβαιότητα, τόσο περισσότερα κεφάλαια «μετακομίζουν» σε ασφαλή assets, και όσο περισσότερα κεφάλαια κινούνται προς το φράγκο, τόσο πιο δύσκολη γίνεται η διαχείριση της κατάστασης για τους Ελβετούς κεντρικούς τραπεζίτες.
«Η περαιτέρω κλιμάκωση, από γεωπολιτική άποψη, σημαίνει μεγαλύτερη αβεβαιότητα», δήλωσε στο CNBC ο πρόεδρος της SNB, Martin Schlegel, στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός. Και έθεσε το δίλημμα με απόλυτη σαφήνεια: «Δεν είναι καλό για το ελβετικό φράγκο ή για την Ελβετία, επειδή το φράγκο είναι ασφαλές καταφύγιο. Όποτε υπάρχει αβεβαιότητα στον κόσμο, το φράγκο ανατιμάται, και αυτό κάνει τη νομισματική πολιτική πιο περίπλοκη για την κεντρική τράπεζα».
Ο αποπληθωρισμός ξαναμπαίνει στο κάδρο
Η Ελβετία δεν μοιάζει με τις περισσότερες μεγάλες οικονομίες της Δύσης που παλεύουν με «κολλημένο» πληθωρισμό. Το πρόβλημά της είναι σχεδόν το αντίστροφο: οι τιμές αυξάνονται αργά και το ισχυρό νόμισμα λειτουργεί σαν επιταχυντής αποπληθωριστικών πιέσεων. Με απλά λόγια, όσο ισχυρότερο είναι το φράγκο, τόσο πιο φθηνές γίνονται οι εισαγωγές, άρα τόσο πιο χαμηλά κινείται ο εισαγόμενος πληθωρισμός, περιπλέκοντας την προσπάθεια της SNB να κρατήσει τη χώρα μακριά από τον αποπληθωρισμό.
Με τον πληθωρισμό στο 0,1% και το βασικό επιτόκιο της Ελβετικής Εθνικής Τράπεζας ήδη στο 0%, οι «γραμμές άμυνας» της κεντρικής τράπεζας είναι περιορισμένες. Και το σενάριο που επί χρόνια αποτελούσε εφιάλτη για τους αποταμιευτές και το τραπεζικό σύστημα επιστρέφει: αρνητικά επιτόκια.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η SNB μόλις το 2022 έβαλε τέλος σε επτά χρόνια αρνητικών επιτοκίων, μια πολιτική που προκάλεσε ισχυρές αντιδράσεις στην εσωτερική οικονομία, καθώς εξαφάνιζε τις αποδόσεις καταθέσεων και συμπίεζε την κερδοφορία των τραπεζών.
Παρότι ο Schlegel ξεκαθάρισε ότι «το όριο για να περάσουμε σε αρνητικά επιτόκια είναι υψηλότερο από το κανονικό», ταυτόχρονα φρόντισε να κρατήσει ανοικτή την πόρτα: αν χρειαστεί, η SNB θα το κάνει.
Το «παράδοξο» των εξαγωγών: Γιατί η ισχυρή ισοτιμία δεν φρενάρει τη ζήτηση
Σε μια τυπική οικονομία, η ανατίμηση ενός νομίσματος λειτουργεί ως αυτορρυθμιστικός μηχανισμός: τα προϊόντα γίνονται ακριβότερα στο εξωτερικό, η ζήτηση μειώνεται και η ισοτιμία εξομαλύνεται. Στην Ελβετία, όμως, αυτός ο μηχανισμός δεν λειτουργεί τόσο αποτελεσματικά.
Ο Giuliano Bianchi, συνιδρυτής του Quantitas Institute στην EHL Hospitality Business School, εξηγεί ότι η ζήτηση για πολλά ελβετικά προϊόντα είναι σχετικά ανελαστική ως προς την τιμή. Από τα φαρμακευτικά έως τα προϊόντα υψηλής τεχνολογίας και ακριβείας, αλλά και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας, οι αγοραστές δεν αλλάζουν εύκολα προμηθευτή ακόμη κι αν το κόστος ανεβαίνει.
Η εξέλιξη αυτή μπορεί να φαίνεται θετική για τις εξαγωγές βραχυπρόθεσμα, ωστόσο δημιουργεί ένα πιο σύνθετο πρόβλημα: το φράγκο παραμένει ισχυρό, άρα συνεχίζει να «σφίγγει» τα περιθώρια κέρδους των εξαγωγικών επιχειρήσεων, να συμπιέζει μισθούς και να μεταθέτει επενδύσεις, σε μια περίοδο που η εσωτερική οικονομία δεν έχει πολλούς μοχλούς τόνωσης.
Παρέμβαση στην αγορά συναλλάγματος; Ναι, αλλά με πολιτικό κόστος
Μπροστά σε ένα νόμισμα που «τρέχει» σε δεκαετή υψηλά, η SNB έχει παραδοσιακά ένα ακόμη εργαλείο: παρέμβαση στην αγορά συναλλάγματος, δηλαδή πώληση ελβετικού φράγκου και αγορά ξένων νομισμάτων για να αποδυναμώσει την ισοτιμία.
Όμως το εργαλείο αυτό έχει πλέον έντονο γεωπολιτικό και πολιτικό ρίσκο. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ανεβάσει κατακόρυφα τους τόνους στο θέμα, κατηγορώντας εμπορικούς εταίρους για «νομισματική χειραγώγηση» και διατηρώντας μια επιθετική δασμολογική πολιτική.
Το πλαίσιο είναι ήδη φορτισμένο. Η Ελβετία υπέγραψε πρόσφατα εμπορική συμφωνία για μείωση δασμών από 39% στο 15%, μετά την ένταση που προκάλεσε η «Ημέρα της Απελευθέρωσης», όπως την αποκάλεσε ο Λευκός Οίκος. Την ίδια ώρα, τον Ιούνιο, οι ΗΠΑ πρόσθεσαν την Ελβετία σε «κατάλογο παρακολούθησης» εννέα εμπορικών εταίρων των οποίων οι νομισματικές πρακτικές θεωρείται ότι απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή.
Το πολιτικό παρασκήνιο εντείνει την πίεση. Από το Νταβός, ο ίδιος ο Τραμπ φέρεται να είπε ότι οι δασμοί αυξήθηκαν επειδή η τότε πρόεδρος της Ελβετίας, Karin Keller-Sutter, «τον ενόχλησε». Η Ελβετία λοιπόν καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην προστασία της οικονομίας της και στην αποφυγή νέων αμερικανικών αντιποίνων.
Γιατί το ράλι μπορεί να μην τελειώσει σύντομα
Παρά τις επιφυλάξεις της SNB, ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι το φράγκο έχει δομική στήριξη που δύσκολα ανατρέπεται. Ο Lloyd Harris της Premier Miton Investors υποστήριξε ότι το νόμισμα έχει ισχυρή «αντοχή» χάρη σε τρεις κρίσιμους πυλώνες: την πορεία του χρυσού, τη θέση της Ελβετίας ως ασφαλούς καταφυγίου σε περιόδους αναταραχής και το επίμονο πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.
Με αυτή τη λογική, ακόμα κι αν η SNB παρέμβει, η ευρύτερη κατεύθυνση μπορεί να παραμείνει ανοδική. Και αυτό σημαίνει ότι η Ελβετία ίσως αναγκαστεί να επιλέξει ανάμεσα σε δύο δύσκολες λύσεις: είτε να αποδεχθεί ένα υπερτιμημένο νόμισμα που πιέζει την ανάπτυξη, είτε να ενεργήσει επιθετικά, ρισκάροντας εμπορικές τριβές με τις ΗΠΑ.
Ο Schlegel, πάντως, φρόντισε να στείλει σήμα αποφασιστικότητας: η SNB θα κάνει ό,τι χρειάζεται για να εκπληρώσει την αποστολή της και «είμαστε έτοιμοι να παρέμβουμε στην αγορά συναλλάγματος, αν χρειαστεί».
Οι απόψεις που εκφράζονται στα σχόλια των άρθρων δεν απηχούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της ιστοσελίδας μας, το οποίο ως εκ τούτου δεν φέρει καμία ευθύνη. Για τα άρθρα που αναδημοσιεύονται εδώ με πηγή, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο την ιστοσελίδα.
