Αμερικανική αποστολή στο Ισραήλ με «φόντο» το σχέδιο Τραμπ για τη «Νέα Γάζα» (το πλήρες σχέδιο)

Οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Γουίτκοφ και Κούσνερ βρίσκονται στο Ισραήλ, λίγες ημέρες μετά την παρουσίαση του σχεδίου Τραμπ για τη «Νέα Γάζα»

Σε νέο κύκλο επαφών περνά η διπλωματική κινητικότητα γύρω από τη Γάζα, καθώς οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ βρίσκονται σήμερα στο Ισραήλ προκειμένου να συναντηθούν με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου και να συζητήσουν το πλαίσιο της «επόμενης ημέρας» στον θύλακα.

Η επίσκεψη, σύμφωνα με δύο πηγές που επικαλείται το Reuters, έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία η κατάπαυση του πυρός ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χαμάς συνεχίζει να δοκιμάζεται από επανειλημμένες παραβιάσεις, αυξάνοντας την αβεβαιότητα τόσο για τη σταθερότητα της εκεχειρίας όσο και για την εφαρμογή των επόμενων βημάτων που προβλέπει ο αμερικανικός σχεδιασμός. Το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού δεν απάντησε άμεσα σε αιτήματα σχολιασμού.

Το σχέδιο «Νέα Γάζα» στο φόντο της επίσκεψης

Η σημερινή αποστολή αποκτά ιδιαίτερο βάρος καθώς πραγματοποιείται λίγες μόλις ημέρες μετά την παρουσίαση από τις ΗΠΑ των σχεδίων για μια «Νέα Γάζα» (New Gaza), ένα πλάνο που σύμφωνα με όσα έχουν δει το φως της δημοσιότητας, προβλέπει μια εντυπωσιακή αστική και οικονομική μεταμόρφωση του θύλακα με ουρανοξύστες κατοικιών, κέντρα δεδομένων και παραθαλάσσια θέρετρα.

Η εικόνα που συνοδεύει το σχέδιο παραπέμπει σε ένα μοντέλο ανοικοδόμησης τύπου mega project, όπου ο παράκτιος τουρισμός, οι ενεργειακές και ψηφιακές υποδομές και η αναβάθμιση της διασυνδεσιμότητας εμφανίζονται ως οι βασικοί πυλώνες μιας νέας ταυτότητας για την περιοχή. Είναι μια προσέγγιση που αντιμετωπίζει τη Γάζα όχι μόνο ως ανθρωπιστικό πεδίο κρίσης, αλλά και ως «πλατφόρμα ανάπτυξης», ωστόσο παραμένει αμφιλεγόμενη, καθώς συγκρούεται με τα πολιτικά δεδομένα και τη σκληρή πραγματικότητα επί του πεδίου.

«Θα έχω πολλή επιτυχία στη Γάζα»: H δήλωση-κλειδί και η οπτική του Τραμπ

Η αμερικανική πρωτοβουλία για το μέλλον της Γάζας δεν έρχεται ως κλασικό διπλωματικό πλαίσιο, αλλά ως ένα project που φέρει έντονα την προσωπική σφραγίδα του Ντόναλντ Τραμπ. Η φράση του, «θα έχω πολλή επιτυχία στη Γάζα, θα είναι ωραίο να το δω», δεν καταγράφεται απλώς ως δήλωση εντυπωσιασμού, αλλά ως συμπύκνωση ενός συγκεκριμένου τρόπου σκέψης: η Γάζα αντιμετωπίζεται ως υπόθεση “transformation” με οικονομικούς όρους, όχι ως πεδίο όπου η πολιτική λύση προηγείται όλων των άλλων.

Ο ίδιος άλλωστε δεν προσπάθησε να κρύψει το φίλτρο με το οποίο κοιτάζει την περιοχή. «Είμαι εκ φύσεως κτηματομεσίτης», είπε από το Νταβός, περιγράφοντας τη Γάζα ως «θέση δίπλα στη θάλασσα» και «υπέροχο οικόπεδο» που “θα μπορούσε να είναι για τόσους ανθρώπους”. Στην ουσία, ο Τραμπ μεταφέρει στην καρδιά ενός από τα πιο εκρηκτικά γεωπολιτικά μέτωπα μια λογική real estate: γεωγραφία, ακτογραμμή, τουριστική αξιοποίηση, επενδυτική προοπτική.

Η «New Gaza» ως μακέτα ανάπτυξης: Ουρανοξύστες, τουρισμός και κρίσιμες υποδομές

Στην παρουσίαση του σχεδίου «Νέα Γάζα», η εικόνα που κυριάρχησε ήταν εκείνη μιας ριζικά διαφορετικής αστικής πραγματικότητας: ψηλά κτίρια κατοικίας, παραθαλάσσια συγκροτήματα, “city planning” που θυμίζει projects τύπου Μέσης Ανατολής και μια λογική «πόλης-προτύπου» που αντικαθιστά τα ερείπια.

Σύμφωνα με όσα έχουν δει το φως της δημοσιότητας, το σχέδιο δεν περιορίζεται σε κατοικία ή ανασυγκρότηση βασικών δικτύων. Ακουμπά σε τρεις πυλώνες που αποκαλύπτουν το στρατηγικό του αποτύπωμα: παράκτιος τουρισμός, συγκοινωνιακή διασύνδεση και ενεργειακές–ψηφιακές υποδομές, με αναφορές σε data centers και έργα που παραπέμπουν σε γεωοικονομικό σχεδιασμό. Σε απλά λόγια, η Γάζα παρουσιάζεται ως χώρος που μπορεί να ενταχθεί σε μια νέα αρχιτεκτονική “ανάπτυξης” και επενδύσεων.

Το «στοίχημα» των 3 ετών και το κενό ανάμεσα στη μακέτα και την πραγματικότητα

Η πιο εντυπωσιακή και πολιτικά πιο αμφιλεγόμενη παράμετρος της παρουσίασης ήταν το χρονοδιάγραμμα. Διατυπώθηκε η άποψη ότι μια νέα πόλη για 2 έως 3 εκατομμύρια ανθρώπους θα μπορούσε να στηθεί σε τρία χρόνια, με το επιχείρημα ότι “στη Μέση Ανατολή χτίζουν τέτοιες πόλεις γρήγορα”.

Ωστόσο, το χάσμα ανάμεσα στη μακέτα και στο πεδίο παραμένει τεράστιο. Η Γάζα δεν είναι κενό οικόπεδο. Πρόκειται για μια περιοχή που βγήκε από πόλεμο με εκτεταμένη καταστροφή, διαλυμένες υπηρεσίες και διαρκή ανθρωπιστική πίεση. Για αυτό και ο συγκεκριμένος χρονικός ορίζοντας αντιμετωπίζεται από πολλούς ως πολιτικά επικοινωνιακός, περισσότερο παρά υλοποιήσιμος χωρίς ισχυρό πλαίσιο ασφάλειας και διοίκησης.

Το πακέτο των 25 δισ. και οι «προβλέψεις ευημερίας» του σχεδίου

Στο οικονομικό σκέλος, το σχέδιο παρουσιάστηκε με αριθμούς που στόχευαν ξεκάθαρα να δημιουργήσουν “επενδυτικό αφήγημα”. Η ανοικοδόμηση υπολογίστηκε σε 25 δισ. δολάρια, ενώ τέθηκαν και στόχοι δεκαετίας που θυμίζουν business plan χώρας: ΑΕΠ 10 δισ. δολάρια σε 10 χρόνια και μέσο εισόδημα 13.000 δολάρια ανά νοικοκυριό, με πλήρη απασχόληση.

Πρόκειται για προβλέψεις που, αν και εντυπωσιακές, αντιμετωπίζονται με σκεπτικισμό ακριβώς επειδή στηρίζονται σε μια βασική προϋπόθεση: σταθερότητα, έλεγχο και πλήρη πολιτική μετάβαση σε νέο μοντέλο διοίκησης. Χωρίς αυτά, οι αριθμοί μένουν πολιτικό slogan.

Το «πακέτο» των 25 δισ. δολαρίων και οι οικονομικές προβλέψεις για ΑΕΠ 10 δισ. σε 10 χρόνια

Στο οικονομικό σκέλος, οι αριθμοί που παρουσιάστηκαν ήταν εξίσου φιλόδοξοι. Το σχέδιο ανέβαζε τον πήχη στις επενδύσεις, υπολογίζοντας περίπου 25 δισ. δολάρια ως αναγκαίο ποσό για την ανοικοδόμηση υποδομών και δημοσίων υπηρεσιών.

Σε ένα ακόμη στοιχείο που αποτυπώνει την «επενδυτική» λογική του πλάνου, έγινε αναφορά σε οικονομικούς στόχους δεκαετίας: ΑΕΠ 10 δισ. δολάρια σε 10 χρόνια και μέσο εισόδημα 13.000 δολάρια ανά νοικοκυριό, σε συνθήκες «100% πλήρους απασχόλησης». Πρόκειται για υποσχέσεις που μοιάζουν σχεδιασμένες να λειτουργήσουν ως πολιτικό και επενδυτικό δέλεαρ, αλλά ταυτόχρονα γεννούν ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να υλοποιηθούν, χωρίς σταθερότητα, χωρίς μακροπρόθεσμη πολιτική λύση και χωρίς ένα οριστικό πλαίσιο ασφάλειας.

Ο ρόλος Κούσνερ: «φιλόδοξο έργο» και άνοιγμα προς επενδυτές

Κρίσιμο ρόλο στην προώθηση του σχεδίου φαίνεται πως διαδραματίζει ο Τζάρεντ Κούσνερ, ο οποίος παρότι χωρίς επίσημο αξίωμα, εμφανίζεται στο παρασκήνιο ως απεσταλμένος-κλειδί. Ο ίδιος χαρακτήρισε το σχέδιο «μεγαλοφυές» και υποστήριξε ότι θα έχει «τρομακτική επιτυχία», στέλνοντας παράλληλα ένα σαφές μήνυμα προς την αγορά: αν υπάρξει πλήρης αφοπλισμός της Χαμάς και σταθεροποίηση, τότε θα ανοίξει ο δρόμος για κεφάλαια.

Σε αυτό το πλαίσιο, η «Νέα Γάζα» δεν παρουσιάζεται απλώς ως πολιτική πρόταση, αλλά ως υπόσχεση επενδυτικών ευκαιριών. Το πρόβλημα είναι ότι σε μια περιοχή όπου η πολιτική παραμένει το βασικό διακύβευμα, η επένδυση χωρίς πολιτική λύση μετατρέπεται σε υψηλού ρίσκου εξίσωση.

Το παρασκήνιο με Ισραηλινό κατασκευαστή και το μήνυμα των «100 ημερών»

Στο ίδιο αφήγημα εντάχθηκε και η αναφορά σε πρόταση Ισραηλινού κατασκευαστή ακινήτων, του Γιακίρ Γκαμπάι, προς την επιτροπή διοίκησης της Γάζας που θα λειτουργούσε υπό το «Συμβούλιο Ειρήνης». Η λεπτομέρεια αυτή δεν πέρασε απαρατήρητη, καθώς άνοιξε συζήτηση για το ποιοι θα έχουν ρόλο στην ανοικοδόμηση, ποιοι θα κερδίσουν και ποιο μοντέλο ελέγχου θα επιλεγεί.

Ο Κούσνερ προανήγγειλε κινητικότητα εντός 100 ημερών, αφήνοντας να εννοηθεί ότι υπάρχει συγκεκριμένο επιχειρησιακό πλάνο πίεσης για να μετατραπεί η πρόταση σε διαδικασία υλοποίησης.

Η παράμετρος Αιγύπτου και το «άλλο σχέδιο» που δεν αναφέρθηκε

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι στην παρουσίαση δεν έγινε αναφορά στον Αιγύπτιο πρόεδρο Άμπντελ Φάταχ αλ Σίσι, μολονότι η Αίγυπτος είχε προωθήσει, ήδη από το 2025, σχέδιο ανοικοδόμησης της Γάζας με αραβική στήριξη, το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετώπισε θετικά.

Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, ο Σίσι είχε κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Τραμπ στο περιθώριο του Νταβός, με ανταλλαγή φιλοφρονήσεων. Ωστόσο, η απουσία αναφοράς στο αιγυπτιακό σχέδιο στην κεντρική παρουσίαση θεωρήθηκε από ορισμένους ως ένδειξη ότι η αμερικανική προσέγγιση επιχειρεί να επιβάλει ξεχωριστό πλαίσιο – και ίσως διαφορετικές ισορροπίες – στο πεδίο της ανοικοδόμησης.

Τι κρίνεται από τη σημερινή συνάντηση

Η παρουσία των Γουίτκοφ και Κούσνερ στο Ισραήλ σηματοδοτεί ότι η Ουάσινγκτον επιταχύνει τις διεργασίες και επιχειρεί να δώσει δομή σε μια εξαιρετικά σύνθετη μετάβαση: από την κατάπαυση του πυρός στην ανοικοδόμηση, και από την προσωρινή διοίκηση σε ένα μοντέλο μακροπρόθεσμης διακυβέρνησης.

Η σημερινή συνάντηση με τον Νετανιάχου αναμένεται να λειτουργήσει ως κομβικός σταθμός για τον καθορισμό των επόμενων βημάτων και, κυρίως, για το αν το φιλόδοξο σχέδιο της «Νέας Γάζας» μπορεί να μετατραπεί από πολιτική εξαγγελία σε ρεαλιστική στρατηγική, σε έναν θύλακα που παραμένει ακόμη στο όριο της ανθρωπιστικής κατάρρευσης.

Σχετικά άρθρα:

«Συμμαχία των Προθύμων»: Βιντεοδιάσκεψη την Κυριακή – FinanceNews.gr Οικονομική Κατάσταση ΕΛΙΝΟΙΛ Α.Ε. – Α’ Εξάμηνο 2025 (Ενοποιημένα στοιχεία) – FinanceNews.gr IEA: Στενεύει ο κλοιός για τη ρωσική πετρελαϊκή βιομηχανία – Πτώση 2,3 δισ. στα έσοδα – FinanceNews.gr ΔΥΠΑ: Από αύριο οι αιτήσεις για το πρόγραμμα απασχόλησης πρώην εργαζομένων στα Ναυπηγεία Ελευσίνας – FinanceNews.gr