Εφιάλτης για Τουρκία οι ιρανικοί πύραυλοι που «σφυρίζουν» πάνω από τη βάση Incirlik – Γιατί ο Erdogan διστάζει για αντεπίθεση

Τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, οι Τούρκοι έχουν δει δύο ιρανικούς πυραύλους να εισέρχονται στον εναέριο χώρο τους πριν οι δυνάμεις του NATO αναχαιτίσουν τους πυραύλους…

Ο Τούρκος Πρόεδρος Recep Tayyip Erdogan διστάζει να εμπλακεί στον πόλεμο του Ιράν, φοβούμενος ότι αυτό θα τον βλάψει πολιτικά στις επόμενες εκλογές.
Τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, οι Τούρκοι έχουν δει δύο ιρανικούς πυραύλους να εισέρχονται στον εναέριο χώρο τους πριν οι δυνάμεις του NATO αναχαιτίσουν τους πυραύλους.
Και παρότι το ιρανικό καθεστώς είναι αποφασισμένο να συνεχίσει να στοχεύει σημαντικά περιουσιακά στοιχεία του NATO στην Τουρκία, η ηγεσία της γείτονος αντιμετωπίζει ένα δίλημμα που θα μπορούσε να επηρεάσει το πολιτικό μέλλον της Τουρκίας στο εσωτερικό και την αξιοπιστία της στο εξωτερικό.
Οι δυνάμεις του NATO κατέρριψαν έναν ιρανικό βαλλιστικό πύραυλο που εισήλθε στον τουρκικό εναέριο χώρο πάνω από την Gaziantep στις 9 Μαρτίου.
Το Σώμα των Ιρανών Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) είχε προηγουμένως εκτοξεύσει έναν βαλλιστικό πύραυλο προς τη νότια Τουρκία στις 4 Μαρτίου, προκαλώντας οργή από το NATO.
Οι επίσημες τουρκικές αντιδράσεις στις απόπειρες επιθέσεων του Ιράν υποδεικνύουν ότι ενώ η Άγκυρα δεν επιδιώκει εμπλοκή στον πόλεμο, η υπομονή της με το Ιράν εξαντλείται.
Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, ο Τούρκος Πρόεδρος Recep Tayyip Erdogan εξέφρασε την αποφασιστικότητα της Τουρκίας να παραμείνει εκτός της σύγκρουσης, προειδοποιώντας το Ιράν για «επιμονή και πείσμα στο λάθος».
Ο υπουργός Εξωτερικών Hakan Fidan, ο οποίος έχει αναλάβει τις προσπάθειες της Τουρκίας να εξασφαλίσει ένα τραπέζι διαπραγματεύσεων για την Τεχεράνη, προέτρεψε την Ισλαμική Δημοκρατία στις 7 Μαρτίου να «προσέχει» και να αποφύγει περαιτέρω εκτοξεύσεις προς την Τουρκία.
Οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις διαθέτουν ένα ευρύ φάσμα δυνατοτήτων για να ανταποκριθούν σε ιρανικές επιθέσεις, αλλά οι ενέργειές τους εξαρτώνται από την ανεκτικότητα του τουρκικού εκλογικού σώματος στην εμπλοκή.
Με τις πρώτες μετα-Erdogan προεδρικές εκλογές να αναμένονται σε δύο χρόνια ή λιγότερο, η κύρια ανησυχία του προέδρου είναι να εξασφαλίσει ότι το πολιτικό του κίνημα θα συνεχίσει να υπάρχει.
Εάν η Τεχεράνη ωθήσει την Άγκυρα υπερβολικά, ο Erdogan θα αντιμετωπίσει την πρόκληση της επανακαθιέρωσης της αποτροπής έναντι του Ιράν, ενώ ταυτόχρονα θα αποφύγει μια πολιτικά τοξική κλιμάκωση.

Γιατί στοχεύει το Ιράν την Τουρκία;

Ο στόχος και των δύο αποτυχημένων ιρανικών επιθέσεων ήταν πιθανότατα η αεροπορική βάση του Incirlik, μια σημαντική στρατιωτική εγκατάσταση στη νότια Τουρκία, αμέσως έξω από την πόλη Άδανα.
Ως αποτέλεσμα, το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ διέταξε την εκκένωση των υπαλλήλων και των οικογενειών τους από το προξενείο στα Άδανα.
Σε επιφανειακό επίπεδο, η Incirlik αποτελεί πολύτιμο στρατιωτικό στόχο που πιθανώς θα προκαλούσε σοκ στις δυνάμεις των ΗΠΑ και του NATO αν η Ισλαμική Δημοκρατία εκτελούσε επιτυχημένη επίθεση.
Η Incirlik είναι στρατηγικά ζωτικής σημασίας βάση για την Τουρκία και το NATO συνολικά για διάφορους λόγους.
Είναι η σημαντικότερη στρατιωτική βάση της Τουρκίας, λειτουργεί ως λογιστικό κέντρο για τις δυνάμεις του NATO στη Μέση Ανατολή και φιλοξενεί περίπου 1.800 Αμερικανούς στρατιώτες και πολίτες μαζί με Τούρκους και άλλους στρατιώτες του NATO.
Λόγω της γεωγραφικής της θέσης, είναι κρίσιμη για επιχειρήσεις αναγνώρισης και αεροπορικές επιχειρήσεις κατά απειλών στο Ιράκ και τη Συρία, κυρίως του Ισλαμικού Κράτους.
Επιπλέον, λειτουργεί ως αποθηκευτικός χώρος πυρηνικών όπλων των ΗΠΑ, «φιλοξενώντας» από 20 έως 50 ατομικές βόμβες B-61.
Όλοι αυτοί οι παράγοντες την καθιστούν ελκυστικό στόχο, τον οποίο το Ιράν θα μπορούσε να πλήξει για να προκαλέσει σοβαρό πλήγμα στο ηθικό των ΗΠΑ και του NATO.
Ωστόσο, το ιρανικό καθεστώς δεν πράττει ορθά επιμένοντας στην προσπάθεια να πλήξει την Incirlik ή άλλες στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε τουρκικό έδαφος, ακόμα κι αν στόχος του είναι να αποδυναμώσει την αποφασιστικότητα των ΗΠΑ διευρύνοντας τον πόλεμο και αυξάνοντας τα κόστη για τρίτες χώρες.
Σε αντίθεση με τα κράτη του Κόλπου, η Τουρκία διαθέτει έναν μεγάλο και αποτελεσματικό συμβατικό στρατό με ισχυρή εγχώρια αμυντική βιομηχανία.
Η Άγκυρα αντλεί τη στρατιωτική της ισχύ από προηγμένα, αν και γηρασμένα, αεροσκάφη του NATO, συμπεριλαμβανομένων πάνω από 200 μαχητικών F-16 αμερικανικής κατασκευής, καθώς και από εγχώρια παραγόμενα μαχητικά drones.
Το NATO έχει επίσης εξοργιστεί με τις επιθέσεις του Ιράν κατά της Τουρκίας, και μια επιτυχημένη επίθεση στο τουρκικό έδαφος θα μπορούσε να ωθήσει τα μέλη της συνθήκης να συζητήσουν συλλογική στρατιωτική δράση σύμφωνα με το Άρθρο 5, αντί απλώς να ενισχύσουν τις άμυνες.
Ίσως το πιο σημαντικό, οι πυραυλικές επιθέσεις του IRGC προκαλούν αδικαιολόγητα την Τουρκία, δεδομένων των προσπαθειών της κυβέρνησης της Άγκυρας να πείσει την Τεχεράνη και να αποτρέψει αμερικανικές επιθέσεις πριν τις 28 Φεβρουαρίου. Από την έναρξη του πολέμου, ο Erdogan εξακολουθεί να αρνείται στα αμερικανικά πολεμικά αεροσκάφη πρόσβαση στον τουρκικό εναέριο χώρο, μη θέλοντας να συμμετάσχει σε επιθετικές επιχειρήσεις κατά του ιρανικού καθεστώτος.
Ωστόσο, επαναλαμβανόμενες επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους θα αποξενώσουν όσους στήριξαν την Τεχεράνη στο παρελθόν.
Αυτό υποδεικνύει ότι η εναπομένουσα ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας είναι απίθανο να εγκρίνει επιθέσεις βαλλιστικών πυραύλων σε τουρκικό έδαφος.
Αντιθέτως, η «δογματική άμυνα μωσαϊκού» του IRGC, που επιτρέπει στους τοπικούς διοικητές να λαμβάνουν αποφάσεις χωρίς έγκριση της Τεχεράνης σε περιπτώσεις αποκοπής της ηγεσίας, έχει πιθανώς θέσει την απόφαση για εκτόξευση πυραύλων κατά της Τουρκίας στα χέρια των επαρχιακών αξιωματικών.
Η διάσπαση στο κατεστραμμένο ανώτατο στρατηγείο του Ιράν υποδηλώνει αυτή την πιθανότητα.
Ενώ ο Πρόεδρος Masoud Pezeshkian ζήτησε συγγνώμη για τις επιθέσεις κατά των γειτόνων του Ιράν, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Esmail Baghaei αρνήθηκε κάθε μεταμέλεια, λέγοντας ότι «δεν έχει νόημα να μιλάμε για οτιδήποτε εκτός από άμυνα και συντριπτικές αντιποιήσεις κατά των εχθρών».

Δυνητικά σημεία έντασης για στρατιωτική δράση

Πολλά σενάρια θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια στρατιωτική αντίδραση της Τουρκίας και κάποιας μορφής εμπλοκή στον πόλεμο στο Ιράν.
Πρώτον, μια επιτυχής επίθεση με πυραύλους των IRGC σε τουρκικό έδαφος.
Είτε φτάσει στον προορισμό της —ίσως σε μία από τις βασικές αεροπορικές βάσεις ή σταθμούς ραντάρ της Τουρκίας— είτε χτυπήσει κατά λάθος μια περιοχή με πληθυσμό, το υπουργικό συμβούλιο του Erdogan ενδέχεται να αναγκαστεί να εντοπίσει και να πλήξει τις μονάδες ή τους στόχους που είναι υπεύθυνοι.
Δεύτερον, η αυξανόμενη πίεση από τους συμμάχους και εταίρους της Τουρκίας να συμμετάσχει στη σύγκρουση, αντιμετωπίζοντας επανειλημμένες επιθέσεις από την Τεχεράνη και τους πληρεξούσιους της.
Ακόμα και πέρα από τις ανησυχίες του ΝΑΤΟ, το Ιράν και ο συνεργάτης-πληρεξούσιός του, η λιβανέζικη Hezbollah, έχουν επιτεθεί στους στρατηγικούς φίλους και στα συμφέροντα της Άγκυρας: το Αζερμπαϊτζάν και την Κύπρο.
Με την αιτιολογία της προστασίας της τουρκο-κατοικημένης ζώνης κατοχής στη Βόρεια Κύπρο, η Τουρκία έχει ήδη στείλει έξι μαχητικά F-16 στο νησί, παρόλο που η κυπριακή κυβέρνηση δεν επιθυμεί καμία στρατιωτική ενίσχυση από την Τουρκία.
Τρίτον, είναι το κουρδικό ζήτημα.
Παγκόσμια μέσα ενημέρωσης ανέφεραν φήμες για επιχειρήσεις αμερικανικών και ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών με σκοπό τον εξοπλισμό και την προετοιμασία Ιρανών Κούρδων ανταρτών για εξέγερση κατά του καθεστώτος στις 3 Μαρτίου.
Αυτοί οι αντάρτες, συμπεριλαμβανομένου του Κόμματος Ελεύθερης Ζωής του Κουρδιστάν (PJAK) —ένα ιρανικό σκέλος του Εργατικού Κόμματος Κουρδιστάν (PKK), το οποίο η Άγκυρα αποστρέφεται— θα ξεκινούσαν έναν παρατεταμένο αγώνα για κουρδική αυτονομία κατά μήκος των νοτιοανατολικών συνόρων της Τουρκίας.
Δεδομένης της εμπειρίας της Άγκυρας στην αντιμετώπιση κουρδικών δυνάμεων στη Συρία, μια εξέγερση του PJAK θα μπορούσε να πυροδοτήσει τουρκικές αεροπορικές και/ή χερσαίες επιθέσεις πέρα από τα σύνορα.

Γιατί ο Erdogan έχει επιφυλακτική στάση;

Η Τουρκία παρακολουθεί τον πόλεμο στο Ιράν με βαθιά ανησυχία, αλλά όχι απαραίτητα για τους λόγους που πολλοί στην Ουάσιγκτον υποθέτουν.
Δημόσια, ο Πρόεδρος Recep Tayyip Erdogan καλεί σε αυτοσυγκράτηση και προειδοποιεί ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να επεκταθεί ολόκληρη την περιοχή. Αλλά πίσω από αυτή τη ρητορική κρύβεται μια πιο υπολογισμένη στρατηγική.
Για τον Erdogan, η επιβίωση της Ισλαμικής Δημοκρατίας εξυπηρετεί εδώ και καιρό έναν γεωπολιτικό σκοπό.
Το δίκτυο πληρεξούσιων ομάδων του Ιράν —από τη Hezbollah έως τη Hamas — διατηρεί πίεση στο Ισραήλ και διασπά την περιφερειακή ισορροπία δυνάμεων.
Αυτή η διάσπαση δημιουργεί στρατηγικό χώρο για την Τουρκία ώστε να επεκτείνει την επιρροή της στη Μέση Ανατολή, τον Καύκασο και την Αφρική.
Αλλά ο κίνδυνος η Τουρκία να γίνει απροσδόκητο πεδίο μάχης υπονομεύει τη μεσολαβητική της στάση και περιορίζει τη μακροπρόθεσμη στοχοθεσία της Άγκυρας.
Αυτό είναι το δίλημμα που αντιμετωπίζει η Άγκυρα.
Η Τουρκία θέλει το Ιράν αδύναμο, αλλά όχι να αντικατασταθεί από μια δημοκρατική, φιλοδυτική κυβέρνηση που θα μπορούσε να γίνει ισχυρός περιφερειακός ανταγωνιστής και σύμμαχος του Ισραήλ.
Ένα κατεστραμμένο ιρανικό καθεστώς που εξακολουθεί να μπορεί να ασκεί πίεση μέσω πληρεξούσιων κατά του Ισραήλ βοηθά στο να περιοριστεί η περιφερειακή κυριαρχία του Ισραήλ, κάτι που ο Erdogan θεωρεί ζωτικής σημασίας για τις δικές του φιλοδοξίες.
Από την οπτική της Άγκυρας, το ιδανικό αποτέλεσμα αυτού του πολέμου είναι κάπως παράδοξο: ένα αδύναμο Ιράν, ένα Ισραήλ υπό πίεση και μια Τουρκία σε θέση να αναδειχθεί ως η κεντρική δύναμη της περιοχής.
Πέρα από το στρατηγικό δίλημμα, η εγχώρια αντίθεση στον πόλεμο πιθανόν να περιορίσει περισσότερο το εύρος των στρατιωτικών επιλογών που μπορεί να εξετάσει ο Erdogan, παρά να μετακινήσει τις «κόκκινες γραμμές» της Τουρκίας ή να αυξήσει την ανοχή της Άγκυρας σε απειλές από το Ιράν.
Την τελευταία δεκαετία, ο Τούρκος πρόεδρος έχει δείξει την ετοιμότητά του να διατάξει στρατιωτικές επιχειρήσεις εντός Τουρκίας και στο εξωτερικό, από το Ιράκ και τη Συρία έως τη Λιβύη και τη Σομαλία.
Εάν το Ιράν ξεπεράσει μια «κόκκινη γραμμή» με εκτόξευση πυραύλων σε τουρκική στρατιωτική βάση ή σε περιοχή με πολίτες, πολλοί Τούρκοι μπορεί να εγκρίνουν κάποια περιορισμένη αντίδραση.
Ωστόσο, το κόμμα της αντιπολίτευσης, Δημοκρατικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), έχει ήδη ξεκινήσει να κινητοποιεί τους ψηφοφόρους ενάντια στον Erdogan και την πολιτική του για το Ιράν, υποστηρίζοντας ότι είναι ήδη πολύ ανοιχτός στη στρατιωτική δράση.
Η εγχώρια έγκριση είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη, καθώς ο Erdogan ετοιμάζεται να ολοκληρώσει την προεδρία του, ανοίγοντας το δρόμο για τις πιο κρίσιμες εκλογές που έχει δει η χώρα εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες.
Από τις τελευταίες εκλογές στην Τουρκία το 2023, η κυβέρνηση Erdogan έχει γίνει όλο και πιο αντιδημοφιλής λόγω της διάβρωσης της δημοκρατίας, κυρίως για τη σύλληψη του υποψηφίου του CHP, Ekrem Imamoglu, τον Μάρτιο του 2025.
Αυτό, και το φανερό σχέδιο του Erdogan να στηρίξει τον γιο του Bilal ως τον επόμενο ηγέτη και υποψήφιο πρόεδρο του AKP, έχει αποξενώσει μεγάλο μέρος της Τουρκίας πέρα από τους πιο πιστούς ψηφοφόρους του προέδρου.
Αν ο Erdogan θεωρήσει απαραίτητη μια στρατιωτική αντίδραση σε ιρανικές επιθέσεις ή κουρδικές εξεγέρσεις, θα δυσκολευτεί να καθορίσει έναν σαφή στόχο, να θέσει όρια και να προετοιμάσει μια οδό εξόδου.

www.bankingnews.gr

Source link

Σχετικά άρθρα:

Ανατριχιαστικός χρησμός Orban (Ουγγαρία) – «Έρχεται κραχ στις αγορές… δεν το βλέπετε» Χριστούγεννα 2025: Πότε θα κλείσουν τα σχολεία Η Κίνα βρίσκεται πολλά βήματα μπροστά από τις ΗΠΑ… Ανακάλυψε πρωτοφανείς αδυναμίες στο B-21 Raider με τη βοήθεια AI Μύνημα Μητσοτάκη για τα τέσσερα χρόνια πολέμου στην Ουκρανία