Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενισχύει τη συνεργασία Eurofisc, EPPO και OLAF για την καταπολέμηση της απάτης

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε νομοθετική τροποποίηση με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) και των κρατών μελών για την καταπολέμηση της απάτης.

Η πρόταση παρέχει τη νομική βάση για την ανταλλαγή πληροφοριών και την πρόσβαση σε δεδομένα ΦΠΑ, ενισχύοντας την ικανότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αντιμετωπίζει την απάτη εις βάρος των οικονομικών της συμφερόντων.

Η εκτιμώμενη απώλεια ΦΠΑ που αποδίδεται στην απάτη τύπου «Εξαφανισμένου Εμπόρου ενδοκοινοτικών συναλλαγών» (Missing Trader Intra-Community – MTIC) το 2023 κυμάνθηκε μεταξύ 12,5 δισ. ευρώ και 32,8 δισ. ευρώ ετησίως. Μόνο το 2023, το Eurofisc εντόπισε δόλιες συναλλαγές MTIC συνολικού ύψους 12,7 δισ. ευρώ, οι οποίες αντιστοιχούν σε απώλεια ΦΠΑ περίπου 2,5 δισ. ευρώ (με βάση συντελεστή ΦΠΑ 20%). Ακόμη και με μια συντηρητική εκτίμηση απωλειών ΦΠΑ ύψους 12,5 δισ. ευρώ από απάτες MTIC, τα 2,5 δισ. ευρώ που αποκάλυψε το Eurofisc αναδεικνύουν ένα σημαντικό κενό στις προσπάθειες εντοπισμού. Το γεγονός αυτό υπογραμμίζει την ανάγκη ενισχυμένης συνεργασίας μεταξύ των βασικών ευρωπαϊκών φορέων καταπολέμησης της απάτης —του Eurofisc, της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) και της OLAF— ώστε να ενισχυθεί ο συντονισμός, να καλυφθούν τα κενά δικαιοδοσίας και, τελικά, να μειωθεί ο οικονομικός αντίκτυπος αυτών των σχημάτων στους προϋπολογισμούς της ΕΕ.

Η EPPO και η OLAF εκτελούν τα καθήκοντά τους για την καταπολέμηση της απάτης σε επίπεδο ΕΕ μέσω διμερούς συνεργασίας με τις φορολογικές αρχές και μέσω πρόσβασης σε πληροφορίες ΦΠΑ σε εθνικό επίπεδο, υπό διαφορετικά μέσα και προϋποθέσεις. Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις διερεύνησης διασυνοριακής απάτης ΦΠΑ που εκτείνεται σε πολλαπλές δικαιοδοσίες και απαιτεί συντονισμένη, πολυμερή στρατηγική για την αντιμετώπιση σύνθετων και αλληλένδετων σχημάτων. Οι πλέον πρόσφατες έρευνες της EPPO, που καλύπτουν περισσότερα από τα μισά κράτη μέλη, αποδεικνύουν ότι η καταπολέμηση της απάτης ΦΠΑ στην ΕΕ μπορεί μόνο να ωφεληθεί από την πρόσβαση σε πληροφορίες ΦΠΑ σε επίπεδο Ένωσης. Όσο ταχύτερα η EPPO και η OLAF αποκτούν μια ολοκληρωμένη εικόνα της απάτης σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, τόσο πιο γρήγορα μπορούν να παρέμβουν. Η παρούσα πρόταση αντιμετωπίζει αυτές τις αδυναμίες, παρέχοντας στην EPPO και την OLAF άμεση και απλοποιημένη επικοινωνία με το Eurofisc (το ευρωπαϊκό δίκτυο εθνικών αξιωματούχων κατά της απάτης ΦΠΑ), καθώς και ειδική, άμεση και κεντρικοποιημένη πρόσβαση σε σχετικές πληροφορίες ΦΠΑ, στο πλαίσιο των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων τους.

Η πρόταση θα υποβληθεί πλέον στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο προς έγκριση.

Ιστορικό

Η απάτη ΦΠΑ στην ΕΕ, ιδίως τα σχήματα που εκμεταλλεύονται την απαλλαγή ΦΠΑ στις ενδοκοινοτικές παραδόσεις, αποτελεί εδώ και καιρό σοβαρή απειλή για τα δημόσια οικονομικά και τη δίκαιη λειτουργία της αγοράς. Μία από τις πλέον διαδεδομένες μεθόδους είναι η απάτη «Εξαφανισμένου Εμπόρου ενδοκοινοτικών συναλλαγών» (MTIC), όπου επιτήδειοι —οι λεγόμενοι «εξαφανισμένοι έμποροι»— αποκτούν αγαθά χωρίς να αποδώσουν άμεσα ΦΠΑ και στη συνέχεια τα πωλούν στην εγχώρια αγορά χωρίς να αποδώσουν τον φόρο στις αρχές. Σε πιο σύνθετες απάτες τύπου «καρουζέλ», τα αγαθά διακινούνται μέσω πολλών εταιρειών σε διάφορα κράτη μέλη πριν πωληθούν εκ νέου, με τον πρώτο πωλητή να αποφεύγει την καταβολή ΦΠΑ και τον τελικό αγοραστή να αξιώνει ψευδώς επιστροφές ΦΠΑ για πληρωμές που ποτέ δεν πραγματοποιήθηκαν.

Ένα άλλο σχήμα απάτης ΦΠΑ σχετίζεται με την κατάχρηση απλουστευμένων διαδικασιών κατά την εισαγωγή αγαθών, και συγκεκριμένα της Τελωνειακής Διαδικασίας 42, σύμφωνα με την οποία οι έμποροι δεν υποχρεούνται να καταβάλουν ΦΠΑ κατά την εισαγωγή όταν τα αγαθά πωλούνται και μεταφέρονται σε άλλο κράτος μέλος. Ο ΦΠΑ αναμένεται να καταβληθεί στο κράτος μέλος προορισμού, ωστόσο οι απατεώνες εκμεταλλεύονται την απαλλαγή και ο ΦΠΑ δεν καταβάλλεται. Στην πράξη, τα αγαθά είτε παραμένουν αφορολόγητα στο κράτος μέλος εισαγωγής είτε καταναλώνονται σε άλλο κράτος μέλος χωρίς απόδοση ΦΠΑ.

Τα σχήματα αυτά στερούν ετησίως δισεκατομμύρια ευρώ από τους προϋπολογισμούς της ΕΕ και των κρατών μελών, διευρύνοντας το λεγόμενο «Κενό ΦΠΑ» που επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Πρόσφατες έρευνες υψηλού προφίλ αναδεικνύουν την έκταση του προβλήματος. Η επιχείρηση Midas της EPPO, που κάλυψε 17 χώρες, αποκάλυψε εκτιμώμενη απάτη ΦΠΑ ύψους 195 εκατ. ευρώ. Η έρευνα Admiral, που ανακοινώθηκε τον Νοέμβριο του 2022, θεωρείται η μεγαλύτερη υπόθεση απάτης ΦΠΑ που έχει ποτέ διερευνηθεί στην ΕΕ, εκτεινόμενη σε περισσότερα από 22 κράτη μέλη, με εκτιμώμενη ζημία 2,9 δισ. ευρώ. Παράλληλα, η έρευνα Calypso, μια κοινή προσπάθεια κατά εγκληματικών δικτύων που πλημμυρίζουν την ΕΕ με κινεζικές εισαγωγές, αποκάλυψε πιθανές απώλειες ύψους 700 εκατ. ευρώ —πάνω από 250 εκατ. ευρώ από διαφυγόντες δασμούς και 450 εκατ. ευρώ από απλήρωτο ΦΠΑ. Η OLAF διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη στήριξη της EPPO στην έρευνα Calypso, αξιοποιώντας την τεχνογνωσία και τα εργαλεία της για την ανάλυση εμπορικών προτύπων.

Η διασυνοριακή αυτή απάτη απαιτεί συντονισμένη δράση, καθώς οι δράστες εκμεταλλεύονται κενά δικαιοδοσίας και κατακερματισμένη επιβολή. Η ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ του Eurofisc, της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) αποσκοπεί στο κλείσιμο αυτών των κενών μέσω της ανταλλαγής πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο, της απλοποίησης των διασυνοριακών ερευνών και της διασφάλισης της ταχείας δίωξης των εγκληματικών δικτύων. Η ενιαία αυτή προσέγγιση όχι μόνο προστατεύει τα οικονομικά της ΕΕ, αλλά και ενισχύει την εμπιστοσύνη σε ένα ισότιμο πεδίο ανταγωνισμού για τις συνεπείς επιχειρήσεις.

Σχετικά άρθρα:

Αγορά ιδίων μετοχών ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΠΟΣΟΣΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΨΗΦΟΥ >=5% ΟΡΙΣΜΟΣ ΝΕΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΥ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗΣ ΟΜΟΛΟΓΙΟΥΧΩΝ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ Νόμος 5275/2025 – Προώθηση πολιτικών νόμιμης μετανάστευσης, ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1233 σχετικά με ενιαία διαδικασία υποβολής αίτησης για τη χορήγηση στους υπηκόους τρίτων χωρών, ενιαίας άδειας διαμονής και εργασίας στην επικράτεια κράτους μέλους και σχετικά με κοινό σύνολο δικαι- ωμάτων για τους εργαζομένους από τρίτες χώρες που διαμένουν νομίμως σε κράτος μέλος, τροπο- ποιήσεις του Κώδικα Μετανάστευσης και άλλες διατάξεις.