Με το δάχτυλο στη σκανδάλη το Ιράν, σε διπλωματικό ρόλο η Άγκυρα: Στην Τουρκία ο Αραγτσί

Ο Αραγτσί έρχεται και η Τουρκία «παίζει» ρόλο διαμεσολαβητή με τις ΗΠΑ και προετοιμάζει σύνορα 550 χλμ. υπό τον φόβο προσφυγικού «τσουνάμι»

Σε μία συγκυρία υψηλής έντασης ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη, η Τουρκία επιχειρεί να επαναφέρει τον εαυτό της στον πυρήνα των περιφερειακών εξελίξεων, επιδιώκοντας ρόλο διαμεσολαβητή σε ένα μέτωπο που μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, αναμένεται αύριο στην Άγκυρα, στο πλαίσιο επαφών που η τουρκική πλευρά παρουσιάζει ως μέρος μιας προσπάθειας αποκλιμάκωσης.

Την άφιξη Αραγτσί ανακοίνωσε το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, υπογραμμίζοντας ότι η Άγκυρα θέλει να συμβάλει στην άμβλυνση της έντασης, την ώρα που οι αμερικανικές κινήσεις στον Κόλπο και οι ιρανικές προειδοποιήσεις δημιουργούν σκηνικό πιθανής σύγκρουσης.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, σύμφωνα με πηγή του υπουργείου, αναμένεται να επαναλάβει στον Ιρανό ομόλογό του ότι η Τουρκία αντιτίθεται σε οποιαδήποτε στρατιωτική επέμβαση κατά του Ιράν. Η τουρκική πλευρά εκτιμά ότι ένα τέτοιο σενάριο θα προκαλούσε εκτεταμένους κινδύνους όχι μόνο για την περιοχή, αλλά και για τη διεθνή σταθερότητα.

Η ίδια πηγή σημειώνει ότι ο Φιντάν θα τονίσει την ετοιμότητα της Άγκυρας να συμβάλει στη διευθέτηση των εντάσεων μέσα από διάλογο, προβάλλοντας το αφήγημα της Τουρκίας ως «χώρας-γέφυρας» που μπορεί να συνομιλεί ταυτόχρονα με τη Δύση και με ισχυρούς περιφερειακούς παίκτες όπως το Ιράν.

Η προειδοποίηση της Τεχεράνης και η «γραμμή» για το πυρηνικό πρόγραμμα

Η επίσκεψη Αραγτσί έρχεται μία ημέρα μετά τη σκληρή δημόσια τοποθέτηση του Ιρανού ΥΠΕΞ, ο οποίος προειδοποίησε ότι οι ιρανικές στρατιωτικές δυνάμεις βρίσκονται «με το δάκτυλο στη σκανδάλη», έτοιμες να απαντήσουν σε ενδεχόμενη αμερικανική επίθεση. Το μήνυμα δείχνει ότι η Τεχεράνη θέλει να ενισχύσει το αποτρεπτικό της προφίλ, την ώρα που τα περιθώρια παρερμηνείας μειώνονται επικίνδυνα.

Παράλληλα, ο ίδιος επανέλαβε πως το Ιράν παραμένει ανοικτό σε μια «δίκαιη» και «ισότιμη» συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα, μια διατύπωση που συντηρεί το σενάριο διπλωματικής λύσης, αλλά με όρους που η Τεχεράνη δεν θέλει να εμφανιστούν ως υποχώρηση υπό πίεση.

Η Τουρκία «συμβουλεύει» τις ΗΠΑ και προσπαθεί να κερδίσει γεωπολιτικό χώρο

Η τουρκική στάση δεν είναι ουδέτερη. Ο Χακάν Φιντάν είχε απευθύνει δημόσια προτροπή προς τις ΗΠΑ να συνομιλήσουν με την Τεχεράνη, χαρακτηρίζοντας ενδεχόμενη επίθεση κατά του Ιράν «λάθος». Σε πολιτικό επίπεδο, αυτή η γραμμή επιτρέπει στην Άγκυρα να προβάλλει τον ρόλο του «λογικού παίκτη» που θέλει να αποφύγει πόλεμο, ενώ ταυτόχρονα να ενισχύσει την επιρροή της στην ευρύτερη περιοχή.

Η πραγματικότητα είναι ότι η Τουρκία έχει πολλαπλά συμφέροντα σε μια τέτοια μεσολάβηση. Θέλει να αποτρέψει στρατιωτική ανάφλεξη στα ανατολικά της σύνορα, να προστατεύσει την οικονομία της από ενεργειακούς κραδασμούς και να αποφύγει ένα νέο κύμα προσφύγων που θα αναδιατάξει κοινωνικές και πολιτικές ισορροπίες στο εσωτερικό.

Ο φόβος για προσφυγικό κύμα και το «τείχος» στα σύνορα με το Ιράν

Στον πυρήνα των τουρκικών ανησυχιών βρίσκεται το μεταναστευτικό. Υψηλόβαθμος Τούρκος αξιωματούχος δήλωσε ότι η Τουρκία είναι έτοιμη «να ενισχύσει την ασφάλεια στα σύνορά της» με το Ιράν σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης, προαναγγέλλοντας προληπτικά μέτρα.

Τα σύνορα Τουρκίας–Ιράν είναι εκτεταμένα και ιδιαίτερα δύσκολα στη φύλαξή τους. Συνολικά η συνοριακή γραμμή εκτείνεται σε μήκος 550 χιλιομέτρων, με φυσικούς φραγμούς που περιλαμβάνουν οροσειρές και χιονισμένα περάσματα. Σε τμήμα 380 χιλιομέτρων, έχει κατασκευαστεί τείχος, ενισχυμένο με αγκαθωτό σύρμα και τάφρους, ενώ ο τουρκικός στρατός περιπολεί σε 24ωρη βάση.

Ο φράχτης είχε σχεδιαστεί για να περιορίσει διελεύσεις μεταναστών προερχόμενων κυρίως από το Ιράν και το Αφγανιστάν, καθώς και τη διακίνηση ναρκωτικών. Ωστόσο, σύμφωνα με τον αξιωματούχο, τα υφιστάμενα μέτρα δεν θεωρούνται επαρκή σε περίπτωση μεγάλης γεωπολιτικής κρίσης, που θα μπορούσε να προκαλέσει μαζική μετακίνηση πληθυσμών.

Η αμερικανική πίεση στον Κόλπο και η σκιά Τραμπ

Το σκηνικό επιβαρύνεται από τις κινήσεις της Ουάσινγκτον. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει στείλει πολεμικά πλοία στον Κόλπο, στέλνοντας μήνυμα ισχύος και προειδοποιώντας ότι «ο χρόνος του ιρανικού καθεστώτος είναι μετρημένος». Η συγκεκριμένη ρητορική αυξάνει την ένταση, καθώς αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης χωρίς σαφή οδικό χάρτη αποκλιμάκωσης.

Για την Τουρκία, η παρουσία αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων κοντά στα ιρανικά σύνορα επιδρά άμεσα στα δικά της συμφέροντα, όχι μόνο σε όρους ασφάλειας, αλλά και σε επίπεδο ενεργειακών ροών, εμπορίου και σταθερότητας στην ευρύτερη γειτονιά της.

Η Άγκυρα φοβάται το κόστος μιας σύγκρουσης

Πέρα από τη διπλωματία, η επίσκεψη Αραγτσί φωτίζει έναν βασικό πυρήνα της τουρκικής στρατηγικής: τη διαχείριση κόστους. Ένας πόλεμος ή έστω μια σοβαρή κλιμάκωση ΗΠΑ–Ιράν θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές ενέργειας, να προκαλέσει αβεβαιότητα στις αγορές και να διαταράξει εμπορικές διαδρομές. Σε μια οικονομία όπως η τουρκική, που είναι ευάλωτη σε πληθωρισμό, ισοτιμίες και ανάγκη ξένων κεφαλαίων, ο γεωπολιτικός κίνδυνος μετατρέπεται σε οικονομικό σοκ.

Επιπλέον, η πιθανότητα προσφυγικού κύματος έχει και δημοσιονομική διάσταση, καθώς θα απαιτούσε νέους πόρους για φιλοξενία, ασφάλεια και κοινωνική διαχείριση, σε μια κοινωνία ήδη πιεσμένη από προηγούμενες μεταναστευτικές ροές.

Η Άγκυρα, λοιπόν, δεν επιδιώκει ρόλο διαμεσολαβητή μόνο για λόγους κύρους. Επιδιώκει να αποφύγει έναν κλυδωνισμό που θα χτυπήσει πρώτα την ίδια, τόσο γεωγραφικά όσο και οικονομικά. Το ερώτημα είναι αν μπορεί να μετατρέψει αυτή την ανάγκη σε πραγματική επιρροή, σε ένα γεωπολιτικό πεδίο όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται με όρους ισχύος, όχι με όρους μεσολάβησης.

Σχετικά άρθρα:

Αναθεώρηση-έκπληξη από τον ΟΟΣΑ: Στο 3,2% η παγκόσμια ανάπτυξη – FinanceNews.gr Τράπεζες: Νέα ρύθμιση διευκολύνει ξένες τράπεζες να εξαγοράσουν ελληνικές – FinanceNews.gr Στο 13,6% συρρικνώθηκε το έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο τον Σεπτέμβριο Δωρεά σύγχρονου εξοπλισμού στην Τροχαία Αττικής από τους αδελφούς Αγγελόπουλους – FinanceNews.gr