Ο «πληθωρισμός του Ορμούζ» χτυπά την παγκόσμια οικονομία – Από τα μικροτσίπ έως τα τρόφιμα
Politico: Ελλείψεις σε ήλιο και λιπάσματα απειλούν ημιαγωγούς, τρόφιμα και ακόμη και καθημερινά προϊόντα
Ο πόλεμος με το Ιράν δεν επηρεάζει μόνο τις τιμές της βενζίνης. Οι επιπτώσεις του αρχίζουν να αγγίζουν κρίσιμους τομείς της παγκόσμιας οικονομίας – από τους ημιαγωγούς και τον ιατρικό εξοπλισμό έως τα λιπάσματα, την αγροτική παραγωγή και ακόμη και απλά καταναλωτικά προϊόντα όπως τα μπαλόνια για παιδικά πάρτι.
Καθώς η διεθνής κοινότητα επικεντρώνεται κυρίως στις ενεργειακές συνέπειες του ουσιαστικού κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, αναλυτές προειδοποιούν ότι η κρίση προκαλεί ήδη πληθωριστικές πιέσεις και σε άλλες κρίσιμες πρώτες ύλες.
Ο λόγος είναι ότι τα Στενά του Ορμούζ δεν αποτελούν μόνο ζωτικής σημασίας διάδρομο για το πετρέλαιο, αλλά και για τη μεταφορά ηλίου και λιπασμάτων – δύο προϊόντων που επηρεάζουν άμεσα μεγάλο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής. Ήδη παρατηρούνται έντονες αυξήσεις τιμών, καθώς δεκάδες πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα και στις δύο πλευρές του στενού.
«Όσο περισσότερο διαρκεί αυτή η κατάσταση, τόσο πιο σοβαρές θα γίνονται οι συνέπειες», προειδοποίησε ο Rich Gottwald, διευθύνων σύμβουλος της Ένωσης Συμπιεσμένων Αερίων.
Εκτοξεύονται οι τιμές
Οι νέες πιέσεις στις τιμές έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση Τραμπ προσπαθεί να καθησυχάσει τους ψηφοφόρους για το αυξανόμενο κόστος ζωής, ενώ οι Ρεπουμπλικάνοι ανησυχούν ότι οι οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου θα επηρεάσουν τις πολιτικές τους προοπτικές στις εκλογές του Νοεμβρίου.
Σύμφωνα με την Αμερικανική Ομοσπονδία Γεωργικών Γραφείων, περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας προσφοράς ηλίου και λιπασμάτων διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ.
Το 50% της παγκόσμιας παραγωγής ουρίας (λιπάσματος με βάση το άζωτο) μεταφέρεται μέσω της περιοχής.
Σχεδόν το ένα τρίτο της παγκόσμιας προσφοράς αμμωνίας περνά επίσης από τα ίδια στενά.
Οι τιμές έχουν ήδη αρχίσει να αυξάνονται απότομα, καθώς οι παγκόσμιες προμήθειες πιέζονται την ίδια στιγμή που πολλοί αγρότες ξεκινούν την ανοιξιάτικη περίοδο σποράς.
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Λιπασμάτων, οι τιμές της ουρίας έχουν αυξηθεί κατά περίπου 30% από τότε που ξεκίνησαν οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί στο Ιράν.
Παράλληλα, οι τιμές του ηλίου για άμεση παράδοση έχουν διπλασιαστεί από την έναρξη της σύγκρουσης, όπως δήλωσε ο Anish Kapadia, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ενεργειακών αναλύσεων AKAP Energy.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε όταν η κρατική ενεργειακή εταιρεία του Κατάρ αναγκάστηκε να διακόψει την παραγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) τις πρώτες ημέρες του πολέμου. Το Κατάρ αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς ηλίου στον κόσμο, καθώς το αέριο αυτό προκύπτει ως υποπροϊόν της παραγωγής LNG.
Η κυβέρνηση Τραμπ αναγνωρίζει τις πιέσεις
Η αμερικανική κυβέρνηση αρχίζει να αναγνωρίζει τις δευτερογενείς επιπτώσεις της κρίσης.
Η υπουργός Γεωργίας Brooke Rollins δήλωσε ότι ο πρόεδρος «έχει πλήρη επίγνωση των προκλήσεων» και υποσχέθηκε σύντομα μέτρα στήριξης για τους αγρότες.
«Είμαστε πολύ κοντά σε ανακοινώσεις για συγκεκριμένες λύσεις. Εξετάζουμε κάθε πιθανή οδό για να διατηρήσουμε το κόστος των λιπασμάτων χαμηλό, καθώς οι αγρότες μπαίνουν στην περίοδο σποράς», δήλωσε.
Από την πλευρά του Λευκού Οίκου, η εκπρόσωπος Anna Kelly υποστήριξε ότι οι επιπτώσεις θα είναι προσωρινές, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση έχει ήδη μειώσει το κόστος εισροών για τον αγροτικό τομέα μέσω οικονομικών προγραμμάτων και εμπορικών συμφωνιών.
Η κρίση του ηλίου
Οι επιπτώσεις της έλλειψης ηλίου εκτείνονται πολύ πέρα από τα μπαλόνια για πάρτι.
Το αέριο αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για:
την παραγωγή ημιαγωγών,
τη λειτουργία των μαγνητικών τομογράφων (MRI),
τη συγκόλληση υψηλής τεχνολογίας,
αλλά και πολλές βιομηχανικές διαδικασίες.
Οι κατασκευαστές ημιαγωγών χρησιμοποιούν ήλιο για να αποτρέψουν ανεπιθύμητες χημικές αντιδράσεις κατά την παραγωγή μικροτσίπ.
«Μεγάλο μέρος της παγκόσμιας οικονομίας δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς ημιαγωγούς – και δεν μπορείς να κατασκευάσεις ημιαγωγούς χωρίς ήλιο», τόνισε ο Gottwald.
Τυχόν διακοπές ή αυξήσεις κόστους στην παραγωγή μικροτσίπ θα μπορούσαν να επηρεάσουν ολόκληρη την αγορά τεχνολογίας, από υπολογιστές και smartphones μέχρι αυτοκίνητα και ιατρικό εξοπλισμό.
Μήνες για να αποκατασταθεί η αγορά
Σύμφωνα με τον Anish Kapadia, η πίεση στην αγορά ηλίου δεν αναμένεται να υποχωρήσει γρήγορα.
Οι εγκαταστάσεις φυσικού αερίου του Κατάρ υπέστησαν ζημιές κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων και θα χρειαστούν μήνες για να επαναλειτουργήσουν.
Ακόμη και αν τα Στενά του Ορμούζ ανοίξουν άμεσα, θα χρειαστούν περίπου δύο μήνες για να επανέλθει η αγορά σε φυσιολογικούς ρυθμούς, καθώς τα εξειδικευμένα δοχεία μεταφοράς ηλίου –που λειτουργούν σε θερμοκρασίες κοντά στο απόλυτο μηδέν– πρέπει πρώτα να επανατοποθετηθούν.
Επιπλέον, το ήλιο είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποθηκευτεί, γεγονός που σημαίνει ότι τα διαθέσιμα αποθέματα είναι περιορισμένα σε σύγκριση με άλλα ενεργειακά προϊόντα όπως το πετρέλαιο ή το φυσικό αέριο.
Σενάρια αυξήσεων τιμών
Σύμφωνα με τον Aleksandr Romanenko της εταιρείας IndexBox:
Κλείσιμο του Ορμούζ για 1 μήνα: αύξηση τιμών 10%–20%.
Κλείσιμο για 2 μήνες: αυξήσεις 25%–50% και σοβαρή πίεση στην αγορά.
Κλείσιμο για 3 μήνες: πιθανές πραγματικές ελλείψεις, ιδιαίτερα σε Ευρώπη και Ασία.
Οι περιοχές αυτές εξαρτώνται περισσότερο από την προσφορά του Κατάρ, ενώ η πλειονότητα της παγκόσμιας παραγωγής ημιαγωγών βρίσκεται στην Ασία.
Κίνδυνος νέας έκρηξης στις τιμές τροφίμων
Παράλληλα, η άνοδος των τιμών λιπασμάτων απειλεί να προκαλέσει νέα άνοδο στις τιμές των τροφίμων.
Ο πρόεδρος της Αμερικανικής Ομοσπονδίας Γεωργικών Γραφείων, Zippy Duvall, προειδοποίησε ότι οι αγρότες αντιμετωπίζουν ήδη διπλό πλήγμα από:
το αυξημένο κόστος ντίζελ
και τις υψηλές τιμές λιπασμάτων.
Σε επιστολή του προς τον πρόεδρο Τραμπ τόνισε ότι οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ελλείψεις τροφίμων και σε νέο κύμα πληθωρισμού.
«Ανησυχούμε βαθιά ότι χωρίς άμεση δράση μπορεί να δούμε διαταραχές στην αλυσίδα τροφίμων παρόμοιες με εκείνες του 2022, όταν ο πληθωρισμός τροφίμων έφτασε σε υψηλό 40 ετών», προειδοποίησε.
Τότε, η κρίση είχε προκληθεί από τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία και τη μείωση των εξαγωγών λιπασμάτων από τη Ρωσία.
Αυτή τη φορά, ωστόσο, η κατάσταση φαίνεται πιο δύσκολη.
«Οι αποθήκες γεμίζουν, τα εργοστάσια κλείνουν και το προϊόν δεν φτάνει στην παγκόσμια αγορά», σημειώνει η Ομοσπονδία. «Πρόκειται για μια πολύ πιο σκληρή μορφή διαταραχής, χωρίς εύκολες εναλλακτικές λύσεις».
Οι απόψεις που εκφράζονται στα σχόλια των άρθρων δεν απηχούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της ιστοσελίδας μας, το οποίο ως εκ τούτου δεν φέρει καμία ευθύνη. Για τα άρθρα που αναδημοσιεύονται εδώ με πηγή, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο την ιστοσελίδα.
