Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Τι προβλέπει η Alpha Bank για ενέργεια, τουρισμό και πληθωρισμό

Οι αναλυτές της Alpha Bank εξηγούν πώς η σύγκρουση μπορεί να επηρεάσει την ελληνική οικονομία, την ενέργεια, τον πληθωρισμό και τον τουρισμό

ΕΕ: Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας τη Δευτέρα εν μέσω κρίσης στη Μέση Ανατολή

Η ελληνική οικονομία παραμένει σε τροχιά ανάπτυξης και εμφανίζει υψηλή ανθεκτικότητα, υποστηριζόμενη από τα πρωτογενή δημοσιονομικά πλεονάσματα των τελευταίων ετών, επισημαίνουν οι οικονομικοί αναλυτές της Alpha Bank. Ωστόσο, το εύρος των οικονομικών επιπτώσεων από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή θα εξαρτηθεί από κρίσιμες παραμέτρους, όπως η διάρκεια των συγκρούσεων, η ένταση των διαταραχών στις ενεργειακές ροές και η γεωγραφική επέκταση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Στο τελευταίο οικονομικό δελτίο της τράπεζας σημειώνεται ότι η διεύρυνση της σύγκρουσης θα μπορούσε να οδηγήσει σε εμπλοκή περισσότερων χωρών, άμεσα ή έμμεσα, αυξάνοντας την αβεβαιότητα για τις παγκόσμιες αγορές και κατ’ επέκταση για την ελληνική οικονομία.

Η ενεργειακή εξάρτηση της Ελλάδας

Σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, η Ελλάδα δεν εισάγει πετρέλαιο ή φυσικό αέριο από το Ιράν. Σύμφωνα με στοιχεία του 2024, οι εισαγωγές φυσικού αερίου (εκτός LNG) προήλθαν κυρίως από τη Ρωσία και το Αζερμπαϊτζάν, ενώ πάνω από το 60% των εισαγωγών πετρελαίου προήλθε από το Ιράκ, το Kαζακστάν και τη Λιβύη.

Παρά ταύτα, η χώρα παραμένει καθαρός εισαγωγέας ενέργειας, γεγονός που την καθιστά ευάλωτη σε έντονες αυξήσεις των διεθνών τιμών. Το συνολικό μερίδιο του πετρελαίου, των παραγώγων του και του φυσικού αερίου στην τελική κατανάλωση ενέργειας ανήλθε στο 61% το 2024, ποσοστό από τα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Παράλληλα, η άμεση συμβολή του τουρισμού στην ελληνική οικονομία —μέσω των κλάδων καταλυμάτων και εστίασης— είναι η δεύτερη υψηλότερη στην ΕΕ μετά την Croatia.

Τα τρία βασικά κανάλια επιπτώσεων

Οι οικονομολόγοι της τράπεζας επισημαίνουν ότι η παράταση ή η διεύρυνση της σύγκρουσης θα μπορούσε να επηρεάσει την ελληνική οικονομία μέσω τριών βασικών καναλιών.

1. Πληθωρισμός και ενεργειακό κόστος

Πρώτον, μέσω της ενίσχυσης της ενεργειακής συνιστώσας του πληθωρισμού. Μια διαταραχή στην προσφορά ενέργειας που θα διαρκέσει αρκετούς μήνες, λόγω αυξημένων τιμών και περιορισμών στις θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές, θα αυξήσει το κόστος παραγωγής και θα ενισχύσει τις πληθωριστικές προσδοκίες.

Ανάλογο φαινόμενο είχε παρατηρηθεί το 2022 μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, όταν η άνοδος των τιμών της ενέργειας μεταφέρθηκε και σε άλλες κατηγορίες αγαθών, όπως τα τρόφιμα.

Παρά το γεγονός ότι η ενεργειακή συνιστώσα του πληθωρισμού υποχώρησε τα επόμενα χρόνια μετά την αύξηση κατά 41% το 2022, παραμένει ακόμη περίπου 19,5% υψηλότερη σε σχέση με τα επίπεδα του 2021.

Επιπλέον, μια νέα ενεργειακή κρίση θα μπορούσε να επιδεινώσει το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, κυρίως μέσω της αύξησης του ελλείμματος στο ισοζύγιο καυσίμων — μια διαχρονική αδυναμία της ελληνικής οικονομίας.

2. Επιπτώσεις στον τουρισμό

Το δεύτερο κανάλι αφορά τον τουρισμό. Η αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τις εισερχόμενες ταξιδιωτικές ροές και τις τουριστικές εισπράξεις, ιδίως στον τομέα της κρουαζιέρας.

Ωστόσο, εάν η σύγκρουση περιοριστεί γεωγραφικά στη Μέση Ανατολή, η Ελλάδα ενδέχεται να ενισχύσει το μερίδιο αγοράς της έναντι ανταγωνιστικών προορισμών. Κάτι αντίστοιχο είχε συμβεί στις αρχές της δεκαετίας του 2010, κατά τη διάρκεια της Arab Spring.

Σε κάθε περίπτωση, οι αναλυτές σημειώνουν ότι ο ελληνικός τουρισμός έχει αποδείξει σημαντική ανθεκτικότητα, καθώς ανέκαμψε ταχύτατα μετά την πανδημική κρίση, καταγράφοντας νέα ιστορικά υψηλά στις αφίξεις τα τελευταία χρόνια.

3. Επενδύσεις και αβεβαιότητα

Το τρίτο κανάλι αφορά τις επενδύσεις. Η αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα και το υψηλό ενεργειακό κόστος θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε καθυστερήσεις στην υλοποίηση επενδυτικών σχεδίων.

Η συγκυρία θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς το 2026 αποτελεί το τελευταίο έτος υλοποίησης του ευρωπαϊκού προγράμματος NextGenerationEU και απορρόφησης πόρων από το Recovery and Resilience Facility.

Σύμφωνα με την European Commission, τα κράτη-μέλη πρέπει να ολοκληρώσουν τους στόχους και τα ορόσημα των εθνικών σχεδίων έως το τέλος Αυγούστου, προκειμένου να εξασφαλίσουν την πλήρη αξιοποίηση των διαθέσιμων κονδυλίων.

Το αυστηρό αυτό χρονοδιάγραμμα, ωστόσο, μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο για την επιτάχυνση των επενδύσεων και να αποτελέσει σταθεροποιητικό παράγοντα για την οικονομική δραστηριότητα.

Η θετική δυναμική της ελληνικής οικονομίας

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αναλυτών, η θετική δυναμική της ελληνικής οικονομίας και η δημοσιονομική σταθερότητα μπορούν να λειτουργήσουν ως αντιστάθμισμα σε πιθανές αρνητικές επιπτώσεις.

Με βάση τα στοιχεία του πραγματικού ΑΕΠ για το τέταρτο τρίμηνο του προηγούμενου έτους, η στατιστική επίδραση βάσης (carry-over effect) του ρυθμού ανάπτυξης του 2025 στον αναμενόμενο ρυθμό μεγέθυνσης του 2026 εκτιμάται στο 1,1%.

Το 2025, για πρώτη φορά μετά την πανδημία, η συμβολή των επενδύσεων στην ανάπτυξη του ΑΕΠ (1,5 ποσοστιαίες μονάδες) ξεπέρασε εκείνη της ιδιωτικής κατανάλωσης (1,4 μονάδες). Ακολούθησαν οι καθαρές εξαγωγές με 1,2 ποσοστιαίες μονάδες και η δημόσια κατανάλωση με 0,1 μονάδα, ενώ τα αποθέματα είχαν αρνητική συνεισφορά (-2,1 μονάδες).

Η αύξηση των επενδύσεων το 2025 έφτασε το 8,9%, κυρίως λόγω της ισχυρής ανόδου στο δεύτερο εξάμηνο του έτους (13,6%). Η μεγαλύτερη άνοδος καταγράφηκε στις επενδύσεις σε κατοικίες (22,4%), με αύξηση άνω του 40% στο τέταρτο τρίμηνο, ενώ ακολούθησαν οι επενδύσεις σε μεταφορικό εξοπλισμό (20,8%) και οι κατασκευές εκτός κατοικιών (8,3%).

Σχετικά άρθρα:

Συντάξεις και επιδόματα: Πότε καταβάλλονται – FinanceNews.gr BofA: Οι ευρωπαϊκές μετοχές που «καίνε» τα ταμπλό Οκτωβρίου – FinanceNews.gr Προσωπικός Αριθμός: Πώς τον βρίσκετε στο κινητό σας – Αναλυτικά τα στοιχεία – FinanceNews.gr Τραπεζικά αποτελέσματα 2025: Διψήφια αύξηση εξυπηρετούμενων δανείων και €14,8 δισ. νέα καθαρή χρηματοδότηση