Τα δημόσια πανεπιστήμια αλλάζουν σελίδα: Οι «καυτοί» φάκελοι της Συνόδου Πρυτάνεων 2026

110ή Σύνοδος Πρυτάνεων: Οι εργασίες ξεκινούν στις 27 Ιανουαρίου στον Βόλο υπό την προεδρία του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Οι Πρυτάνεις των ελληνικών δημόσιων πανεπιστημίων δίνουν ραντεβού στον Βόλο. Την Τρίτη 27 Ιανουαρίου ξεκινούν οι εργασίες της 110ής Συνόδου Πρυτάνεων των Ελληνικών Πανεπιστημίων, με κεντρικό μήνυμα «Πανεπιστήμια σε Νέα Εποχή: Από το Brain Drain στο Brain Gain – Καινοτομία, Εξωστρέφεια, Συμπερίληψη και Εκσυγχρονισμός στην Ανώτατη Εκπαίδευση».

Η Σύνοδος τελεί υπό την προεδρία του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και του Πρύτανη, καθηγητή Χαράλαμπου Μπιλλίνη. Στο Προεδρείο συμμετέχουν επίσης ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιά, καθηγητής Μιχαήλ Σφακιανάκης, και ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αιγαίου, καθηγητής Δημήτριος Παπαγεωργίου.

Θεσμός διαλόγου για το παρόν και το μέλλον των ελληνικών ΑΕΙ

Η Σύνοδος Πρυτάνεων αποτελεί διαχρονικά τον κορυφαίο θεσμό συλλογικής έκφρασης της ακαδημαϊκής κοινότητας, λειτουργώντας ως οργανωμένο πεδίο διαβούλευσης για τις προκλήσεις της ανώτατης εκπαίδευσης. Σε μια συγκυρία όπου τα δημόσια πανεπιστήμια καλούνται να ανταποκριθούν σε αυξημένες απαιτήσεις από την αγορά εργασίας, την κοινωνία, αλλά και το διεθνές περιβάλλον, ο στόχος της Συνόδου είναι διπλός: να αποτυπώσει την πραγματική εικόνα των Ιδρυμάτων και να διαμορφώσει κοινές προτάσεις πολιτικής.

Στην καρδιά της συζήτησης βρίσκεται ο σύγχρονος ρόλος των ελληνικών ΑΕΙ και η ανάγκη τα πανεπιστήμια να γίνουν πιο ευέλικτα, πιο διεθνή και ταυτόχρονα πιο αποτελεσματικά στην καθημερινή τους λειτουργία, χωρίς να χάνουν τον δημόσιο χαρακτήρα και την κοινωνική τους αποστολή.

Χρηματοδότηση: Το μόνιμο «αγκάθι» που επηρεάζει υποδομές και ποιότητα σπουδών

Ένα από τα ζητήματα που αναμένεται να κυριαρχήσουν στις εργασίες της Συνόδου είναι η χρηματοδότηση των πανεπιστημίων. Οι Πρυτάνεις θέτουν διαχρονικά ως προτεραιότητα την επαρκή και σταθερή χρηματοδότηση, ειδικά σε μια περίοδο όπου οι ανάγκες έχουν αυξηθεί λόγω ενεργειακού κόστους, τεχνολογικών αναβαθμίσεων, κτιριακών απαιτήσεων και διεύρυνσης υπηρεσιών προς τους φοιτητές.

Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, στο πλαίσιο της Συνόδου θα τεθεί και θέμα αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας του υφιστάμενου συστήματος κατανομής πόρων, με σκέψεις για πιθανή αναθεώρησή του. Πίσω από αυτή τη συζήτηση βρίσκεται το βασικό δίλημμα: πώς θα υπάρξει δίκαιη χρηματοδοτική εξίσωση ανάμεσα σε πανεπιστήμια με διαφορετικό μέγεθος, αποστολή και ειδικές ανάγκες, χωρίς να ενισχύονται οι ανισότητες.

Ψηφιακή διακυβέρνηση, κυβερνοασφάλεια και παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στη ψηφιακή μετάβαση των ΑΕΙ, με έμφαση στην κυβερνοασφάλεια και την τεχνητή νοημοσύνη. Η ατζέντα περιλαμβάνει τις απαιτήσεις για ενίσχυση της ψηφιακής ασφάλειας, αλλά και τις προοπτικές αξιοποίησης της παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης σε διοικητικές και εκπαιδευτικές διαδικασίες.

Σημείο αναφοράς στις συζητήσεις θα αποτελέσουν και τα συμπεράσματα από τη συμμετοχή των πανεπιστημίων στην άσκηση κυβερνοάμυνας «ΠΑΝΟΠΤΗΣ 2025», η οποία ανέδειξε –όπως εκτιμάται– τόσο τη σημασία των ψηφιακών υποδομών όσο και την ανάγκη συντονισμένης προστασίας σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων κυβερνοαπειλών.

Στο ίδιο πλαίσιο, αναμένεται να παρουσιαστούν αποτελέσματα πανελλαδικής έρευνας με θέμα την κυβερνοασφάλεια και την τεχνητή νοημοσύνη στα ελληνικά πανεπιστήμια, από την Αντιπρύτανι Καινοτομίας, Διεθνοποίησης, Συνεργασιών και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, καθηγήτρια Χρύση Λασπίδου.

Διεθνοποίηση: Η μάχη για εξωστρέφεια και διεθνές αποτύπωμα

Η Σύνοδος αναμένεται να εστιάσει και στη στρατηγική διεθνοποίησης των ελληνικών πανεπιστημίων, σε μια περίοδο που τα ΑΕΙ καλούνται να ανταγωνιστούν όχι μόνο σε ακαδημαϊκό επίπεδο αλλά και σε επίπεδο «παγκόσμιας ελκυστικότητας». Οι πρωτοβουλίες συνεργασίας, τα διεθνή προγράμματα και οι ακαδημαϊκές συμπράξεις θεωρούνται κρίσιμα εργαλεία ώστε η Ελλάδα να ενισχύσει τη θέση της ως κόμβος εκπαίδευσης στην ευρύτερη περιοχή.

Στο πλαίσιο αυτό, θα παρουσιαστούν και παραδείγματα δράσεων με άξονα τη βιωσιμότητα, όπως η πρωτοβουλία SDG Ambassadors του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, που περιγράφεται ως σχήμα πανεπιστημιακών με στόχο την ενσωμάτωση της βιωσιμότητας σε πολλαπλά επίπεδα λειτουργίας των Ιδρυμάτων.

Ηγεσία, συμπερίληψη και ο κοινωνικός ρόλος των ΑΕΙ

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στα ζητήματα συμπερίληψης, ισότητας και συμμετοχής στην ακαδημαϊκή ηγεσία. Στο πρόγραμμα εντάσσεται η 2η Συνάντηση Γυναικών Πρυτάνεων και Αντιπρυτάνεων, εστιάζοντας στην ισότητα και την ενδυνάμωση σε επίπεδο διοίκησης.

Παράλληλα, αναμένεται να τεθεί στο τραπέζι ο στρατηγικός σχεδιασμός των ελληνικών πανεπιστημίων, όχι ως τυπική διαδικασία, αλλά ως απαραίτητη προϋπόθεση για στοχευμένες πολιτικές σε εκπαίδευση, έρευνα και κοινωνική διασύνδεση.

Φοιτητική μέριμνα: Εστίες και σίτιση στο επίκεντρο της συζήτησης

Ένα από τα πιο «χειροπιαστά» κοινωνικά θέματα της Συνόδου αφορά τη φοιτητική μέριμνα. Οι φοιτητικές εστίες και η σίτιση επανέρχονται στο προσκήνιο, καθώς η αύξηση του κόστους διαβίωσης, ειδικά σε πόλεις με περιορισμένη φοιτητική κατοικία, δημιουργεί αυξημένες πιέσεις στις οικογένειες και ενισχύει την ανάγκη μέτρων στήριξης.

Η συζήτηση για τη φοιτητική μέριμνα συνδέεται άμεσα με το ζητούμενο της ισότητας στην πρόσβαση: η δυνατότητα φοίτησης δεν κρίνεται μόνο από την εισαγωγή σε ένα τμήμα, αλλά και από το αν ένας φοιτητής μπορεί να παραμείνει και να ολοκληρώσει τις σπουδές του με αξιοπρεπείς συνθήκες.

Καινοτομία και επιχειρηματικότητα: Τα πανεπιστήμια ως «φυτώρια» νέας οικονομίας

Οι Πρυτάνεις θα εστιάσουν επίσης στον ρόλο της καινοτομίας και της πανεπιστημιακής επιχειρηματικότητας, μέσα από τους μηχανισμούς που υποστηρίζουν την ανάπτυξη νεοφυών επιχειρήσεων, τη μεταφορά τεχνογνωσίας και τη σύνδεση με την αγορά.

Το ζητούμενο, όπως αποτυπώνεται και στο σύνθημα της Συνόδου, είναι τα ελληνικά πανεπιστήμια να γίνουν πιο ελκυστικά για τους νέους επιστήμονες και ερευνητές, συμβάλλοντας στο πέρασμα από το brain drain στο brain gain. Η επιχειρηματικότητα των φοιτητών και των ερευνητών δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως “παράπλευρη δράση”, αλλά ως μέρος της νέας ταυτότητας των ΑΕΙ.

Υποστελέχωση: Το κρίσιμο ζήτημα που απειλεί τη λειτουργία των Ιδρυμάτων

Σημαντικό κεφάλαιο της Συνόδου είναι η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού. Οι ελλείψεις σε ακαδημαϊκό προσωπικό, σε θέσεις μελών ΔΕΠ, αλλά και σε ΕΔΙΠ, ΕΤΕΠ και ΕΕΠ επηρεάζουν άμεσα τόσο την ποιότητα της διδασκαλίας όσο και τη λειτουργία εργαστηρίων και ερευνητικών υποδομών.

Παράλληλα, το πρόβλημα της υποστελέχωσης σε διοικητικό και τεχνικό προσωπικό θεωρείται καθοριστικό για την καθημερινή λειτουργία των Ιδρυμάτων, αλλά και για την υλοποίηση χρηματοδοτούμενων έργων και αναπτυξιακών προγραμμάτων που απαιτούν διαχειριστική επάρκεια.

Συμμετοχή κυβέρνησης και φορέων

Στις εργασίες της 110ής Συνόδου Πρυτάνεων αναμένεται να συμμετάσχουν εκπρόσωποι της κυβέρνησης, πολιτικών φορέων και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η παρουσία τους προσδίδει θεσμικό βάρος σε μια διαδικασία που δεν περιορίζεται σε εσωτερικό ακαδημαϊκό διάλογο, αλλά διαμορφώνει πολιτικό και κοινωνικό αποτύπωμα.

Το βασικό μήνυμα που εκπέμπει η φετινή Σύνοδος είναι ότι τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια επιχειρούν να επανατοποθετηθούν στον χάρτη της εκπαίδευσης και της καινοτομίας, διεκδικώντας ρόλο όχι μόνο στη γνώση αλλά και στην αναπτυξιακή στρατηγική της χώρας, σε μια εποχή όπου η ανταγωνιστικότητα συνδέεται άμεσα με την ποιότητα του ανθρώπινου κεφαλαίου.

Σχετικά άρθρα:

Παιδικοί Σταθμοί ΕΣΠΑ: Ξεκίνησαν οι αιτήσεις – Η «σειρά» των ΑΦΜ – FinanceNews.gr Αναβάθμιση στην Πολιτική Προστασία: Νέα εναέρια μέσα και 1.000 προσλήψεις πυροσβεστών – FinanceNews.gr Citi: Σύσταση «buy» για τον Τιτάνα με τιμή στόχο τα 56,1 ευρώ – FinanceNews.gr Νέος Αναπτυξιακός 2 δισ.€: Το πρώτο κύμα επενδύσεων και το στοίχημα του 2026 – FinanceNews.gr