H τελευταία προφητεία του Warren Buffett: Ράλι και μετά… κραχ – Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Έχουν, άραγε, ακόμη νόημα οι χρηματιστηριακοί δείκτες;

Ο κίνδυνος πλάνης και υποτίμησης σε μια τόσο ρευστή περίοδο όπως η σημερινή είναι μεγάλος, όταν εξακολουθούμε να στηριζόμαστε στους ίδιους παλιούς δείκτες. Αυτό επισημαίνει ο «μάντης» των αγορών.
Έχουν, άραγε, ακόμη νόημα οι χρηματιστηριακοί δείκτες;
Διατηρεί τη σημασία του ο θρυλικός δείκτης p/e (τιμή προς κέρδη);
Υπάρχουν αναλυτικά εργαλεία που διασφαλίζουν την ποιότητα μιας επένδυσης;
Η αίσθηση είναι πως μια ολόκληρη εποχή έχει κλείσει και πως τα εργαλεία που μέχρι χθες πιστοποιούσαν την επενδυτική αξία έχουν εξαντληθεί.
Πλέον, σχεδόν τα πάντα δεν διέρχονται τόσο από τη Wall Street, όσο από την απρόβλεπτη οικονομική πολιτική της Ουάσιγκτον.
Μέχρι πρόσφατα, μια αμερικανική ενέργεια στη Βενεζουέλα θα προκαλούσε αναταραχή στις αγορές.
Σήμερα, όμως, όλα εξελίχθηκαν χωρίς πανικό — σχεδόν με αδιαφορία.
Οι αναλυτές μοιάζουν να έχουν συμβιβαστεί: επικρατεί σύγχυση.
Το ίδιο συνέβη και με τις απειλές του Donald Trump για προσάρτηση της Γροιλανδίας, οι οποίες τελικά αποκλιμακώθηκαν έπειτα από παρεμβάσεις του υπουργού Οικονομικών Scott Bessent και του υπουργού Εξωτερικών Marco Rubio. Κανείς δεν γνωρίζει τι επιφυλάσσει η επόμενη ημέρα.
Έτσι, πολλοί προτιμούν να κρύβουν το πρόβλημα κάτω από το χαλί, να βουτάνε το κεφάλι στην άμμο σαν τη στρουθοκάμηλο.
Η ατμόσφαιρα είναι βαριά, αλλά ελάχιστοι τολμούν να «ανοίξουν το παράθυρο».
Ράλι, «ήπια προσγείωση», τεχνητή νοημοσύνη — έννοιες που επαναλαμβάνονται σχεδόν σαν νέα θρησκεία, ενώ στο παρασκήνιο ξαναγράφεται το εγχειρίδιο του παγκόσμιου ρίσκου.

Γεωπολιτικό ρίσκο

Το πρόσφατο επεισόδιο στο Καράκας σηματοδοτεί μια σαφή αλλαγή παραδείγματος. Λίγες μόλις εβδομάδες μετά την έναρξη του έτους, το κλίμα παραμένει το ίδιο: μεταβλητότητα και κουρασμένες αγορές, που ωστόσο εξακολουθούν να πιστεύουν πως το μέλλον θα είναι απλώς προέκταση του παρόντος.
Τα ερωτήματα παραμένουν γνώριμα:
Είναι η τεχνητή νοημοσύνη φούσκα;
Υπερέχει ο χρυσός ή θα ανακάμψει το δολάριο;
Είναι βιώσιμο το αμερικανικό χρέος; Θεμιτές απορίες, αλλά ίσως όχι οι ουσιαστικότερες.
Το πραγματικό ζήτημα είναι άλλο.
«Η σοφία είναι η αναγνώριση των ορίων μας», έλεγε ο Paul Tillich.
Οι αγορές δεν φοβούνται πλέον το απρόβλεπτο γεγονός, εμπιστεύονται το παρελθόν, ακόμη κι αν δεν το ομολογούν.
Όλοι ελπίζουν ότι η γιορτή θα συνεχιστεί.
Όμως, όταν η μουσική δεν σταματά, ίσως είναι η κατάλληλη στιγμή να αναρωτηθούμε ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό.
Διότι ο «Μαύρος Κύκνος», η θεωρία του απρόβλεπτου γεγονότος που ανέπτυξε ο Nassim Nicholas Taleb, δεν εμφανίζεται ποτέ από εκεί που τον περιμένουμε.
Μπορεί να προέλθει από τον τεχνολογικό τομέα ή να αναδυθεί από την πραγματική οικονομία.
Οι αγορές δεν καταρρέουν εξαιτίας όσων βλέπουν, αλλά εξαιτίας όσων υποτιμούν. Και σήμερα υποτιμάται κυρίως ο κίνδυνος, ενώ υπερτιμάται το παρόν.
Ο Aswath Damodaran, αυθεντία στις αποτιμήσεις επιχειρήσεων, το διατυπώνει ξεκάθαρα: η θεμελιώδης ανάλυση δεν είναι απλή σύνοψη, αλλά σύνθετη σκέψη.
Η συρρίκνωσή της σε έναν μόνο δείκτη δεν αποτελεί αυστηρότητα, αλλά ευκολία.
Ο δείκτης p/e κάτι δείχνει, αλλά συχνά οδηγεί σε εσφαλμένα συμπεράσματα, ιδίως όταν εφαρμόζεται σε εταιρείες με διαφορετικά προφίλ κινδύνου και ανάπτυξης.
Ακόμη και ο διορατικός Warren Buffett, λίγο πριν αποχωρήσει από τη θρυλική Berkshire Hathaway, προειδοποίησε ότι η αποκλειστική προσήλωση στον δείκτη p/e είναι ο ταχύτερος δρόμος προς σοβαρά επενδυτικά σφάλματα.
Το πρόβλημα είναι πως ο δείκτης αυτός προσφέρει εύκολες και καθησυχαστικές απαντήσεις κυρίως σε όσους δεν είναι ειδικοί.

Η κληρονομιά

Την ίδια στιγμή, η κληρονομιά των δημοσιονομικών και νομισματικών πολιτικών της τελευταίας δεκαετίας —επιτόκια αρχικά τεχνητά χαμηλά και κατόπιν απότομα περιοριστικά— έχει αλλοιώσει το κόστος κεφαλαίου και έχει καταστήσει τις αποτιμήσεις δύσκολα συγκρίσιμες στον χρόνο.
Η χρήση των ίδιων παραμέτρων ισοδυναμεί με θέαση της πραγματικότητας μέσα από θαμπά γυαλιά.
Παράλληλα, οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες δεν μοιάζουν πλέον με τις επιχειρήσεις για τις οποίες σχεδιάστηκε ο δείκτης p/e.
Οι άυλες επενδύσεις, η συστημική ισχύς και τα υψηλά περιθώρια κέρδους καθιστούν το λογιστικό κέρδος μερική —και ενίοτε παραπλανητική— αποτύπωση της πραγματικότητας.
Σήμερα, μεγαλύτερη σημασία έχουν η ποιότητα των ταμειακών ροών, η διάρκεια του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος και η ικανότητα διατήρησης των περιθωρίων κέρδους σε περιόδους ύφεσης.
Η «αποκαθήλωση» του p/e δεν είναι πράξη ανυπακοής, αλλά ένδειξη χρηματοοικονομικής υπευθυνότητας.
Σημαίνει επιστροφή στην ουσιαστική ανάλυση και απομάκρυνση από τις εύκολες βεβαιότητες.
Διότι σε εποχές πιθανού «Μαύρου Κύκνου», το μεγαλύτερο ρίσκο δεν είναι μια λανθασμένη αποτίμηση, αλλά η άγνοια του τι πραγματικά περιέχει ένα χαρτοφυλάκιο.
Ίσως αυτό να είναι το ουσιαστικό δίδαγμα με το οποίο ανοίγει το 2026: λιγότεροι αυτοματισμοί και περισσότερη κριτική σκέψη.
Χωρίς, βεβαίως, να απορρίπτονται συλλήβδην οι δείκτες.
Ο p/e και οι συναφείς μετρήσεις εξακολουθούν να έχουν θέση, δεν μπορούν όμως να υποκαταστήσουν την κρίση, ούτε να παραδώσουν το μέλλον αποκλειστικά στους αλγορίθμους ή στη «χρηματοοικονομική κβαντική».
Οι δείκτες δεν προβλέπουν το αύριο – λειτουργούν, όμως, ως θερμόμετρα που αποτυπώνουν αν μια μετοχή ή μια αγορά είναι υπερτιμημένη ή υποτιμημένη.
Όσο ταχύτερα αντιληφθούν οι αναλυτές αυτή τη μετατόπιση, τόσο αποτελεσματικότερα θα μπορέσουν επενδυτές και αποταμιευτές να προστατεύσουν την περιουσία τους.
Διότι η αποταμίευση αποτελεί καύσιμο της οικονομίας και της ανάπτυξης — και οφείλει να προστατεύεται τόσο από την επιπολαιότητα ορισμένων αναλύσεων όσο και από την άκριτη πίστη στους αλγορίθμους.

www.bankingnews.gr

Source link

Σχετικά άρθρα:

Απέτυχαν – Οι Ουκρανοί προσπάθησαν να … σαμποτάρουν τη Σύνοδο Putin – Trump EE: Παραμένει η απαγόρευση συμβατικών κινητήρων Σοκ στο Dnipro, δέος στη Zaporizhia – Το στρατηγικό Gai πέρασε στον έλεγχο του ρωσικού στρατού… κατέρρευσαν οι Ουκρανοί Πρακτικά Fed: Έρχονται νέες μειώσεις επιτοκίων το 2026, παρά τον διχασμό και τους δασμούς