Ζαχαράκη στη Σύνοδο Πρυτάνεων: Το «τριπλό στοίχημα» που κρίνει τη βιωσιμότητα των ΑΕΙ

Προσλήψεις ΔΕΠ, στεγαστικό και δημογραφικό – διαγραφές «αιώνιων» στην κορυφή της ατζέντας Ζαχαράκη στη Σύνοδο Πρυτάνεων στο Βόλο

Στην Αγριά του Βόλου, όπου διεξάγεται η Σύνοδος των Πρυτάνεων, η παρουσία της υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη δεν είχε μόνο συμβολικό χαρακτήρα. Οι συζητήσεις ανέδειξαν τα ζητήματα που διαμορφώνουν ήδη -και θα καθορίσουν ακόμη περισσότερο τα επόμενα χρόνια- τη λειτουργία των δημόσιων πανεπιστημίων: χρηματοδοτήσεις, ανθρώπινο δυναμικό, φοιτητική στέγαση, τεχνητή νοημοσύνη και κυβερνοασφάλεια. Πάνω από όλα, όμως, το θέμα που επισκίασε κάθε άλλο, ήταν το δημογραφικό.

Το μήνυμα που βγήκε από τη Σύνοδο είναι σαφές. Το ελληνικό πανεπιστήμιο δεν αντιμετωπίζει πλέον απλώς πίεση βελτίωσης, αλλά δομική πρόκληση επιβίωσης σε ένα περιβάλλον μειούμενων φοιτητικών ροών. Και αυτή η πραγματικότητα, όπως παραδέχθηκε και η ίδια η υπουργός, αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού για όλους… κράτος, διοικήσεις ΑΕΙ, φοιτητές και αγορά εργασίας.

Το δημογραφικό ως «μεγαλύτερη πρόκληση» και το δίλημμα της επόμενης δεκαετίας

Η κ. Ζαχαράκη περιέγραψε το δημογραφικό ως τη μεγαλύτερη πρόκληση που διατρέχει οριζόντια κάθε δημόσια πολιτική και όχι μόνο την εκπαίδευση. Το στοιχείο που έχει ιδιαίτερη βαρύτητα είναι ότι πλέον το ζήτημα δεν αφορά μια αφηρημένη ανησυχία για το μέλλον, αλλά μια τάση ήδη ορατή: η δημογραφική πτώση καταγράφεται στην πράξη στα σχολεία και πλέον χτυπά την πόρτα των πανεπιστημίων.

Σε αυτή τη συνθήκη, το Υπουργείο επιχειρεί -όπως ειπώθηκε- μια διμέτωπη προσέγγιση: αφενός μέτρα ενίσχυσης του δημόσιου πανεπιστημίου με προσωπικό και υποδομές, αφετέρου προσπάθεια εξωστρέφειας ώστε η χώρα να μην στηρίζεται μόνο στον Έλληνα φοιτητή, αλλά να ανταγωνιστεί ως εκπαιδευτικός προορισμός.

Η οικονομική ανάγνωση είναι κρίσιμη: όταν μειώνεται η «δεξαμενή» υποψηφίων, η επιβίωση και η ανάπτυξη των ΑΕΙ συνδέονται άμεσα με το κατά πόσο μπορούν να προσελκύσουν ξένους φοιτητές, να αυξήσουν διεθνείς συνεργασίες και να μετατρέψουν τη γνώση σε συγκριτικό πλεονέκτημα.

Προσλήψεις στα ΑΕΙ: Η «εξίσωση» του ανθρώπινου δυναμικού

Στο πεδίο του προσωπικού, η υπουργός παρουσίασε στοιχεία που δείχνουν ενίσχυση των πανεπιστημίων με νέες θέσεις ΔΕΠ, δίνοντας έμφαση και στα περιφερειακά ιδρύματα. Σύμφωνα με όσα δήλωσε, φέτος κατανεμήθηκαν 450 θέσεις, ενώ πέρυσι είχαν δοθεί 750. Παράλληλα, σημείωσε ότι αναμένονται και επιπλέον θέσεις στον τομέα της Ιατρικής.

Η πιο καθαρή εικόνα προκύπτει από τον συνολικό απολογισμό: όπως ανέφερε, από το 2019 έως και το 2026 εκτιμάται ότι έχουν κατανεμηθεί πάνω από 3.870 μέλη ΔΕΠ στα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια.

Πρόκειται για κρίσιμο στοιχείο, καθώς το ανθρώπινο δυναμικό συνδέεται όχι μόνο με την ποιότητα της εκπαίδευσης, αλλά και με την αξιολόγηση των ιδρυμάτων, τις διεθνείς κατατάξεις και την ικανότητά τους να «τρέξουν» νέα προγράμματα που θα έχουν πραγματική ζήτηση.

Φοιτητική στέγαση: Νέες κλίνες, ΣΔΙΤ και διπλασιασμός του επιδόματος

Η φοιτητική στέγαση αναδεικνύεται πλέον σε πολιτικό αλλά και οικονομικό ζήτημα πρώτης γραμμής, ειδικά για την περιφέρεια. Η κ. Ζαχαράκη αναφέρθηκε στη χρηματοδοτική ενίσχυση και στις κινήσεις που στοχεύουν σε αύξηση των διαθέσιμων κλινών, με έργα ανακαίνισης, κατασκευής νέων δομών αλλά και αξιοποίηση εργαλείων ΣΔΙΤ για μεγάλες παρεμβάσεις.

Ειδικά για το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, σημείωσε πως στόχος είναι εντός του έτους να προχωρήσει η διαδικασία αναδόχου, με ορίζοντα ολοκλήρωσης νέων κλινών το 2028-2029.

Στο ίδιο πλαίσιο, το Υπουργείο θέτει έναν μετρήσιμο στόχο: κάλυψη περίπου του 15% των φοιτητών έως το 2030, όταν σήμερα το ποσοστό εκτιμάται περίπου στο 7%. Με άλλα λόγια, ο σχεδιασμός «μιλά» για υπερδιπλασιασμό της στέγασης μέσω εστιών μέσα στην επόμενη εξαετία.

Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στο επίδομα στέγασης. Όπως ανέφερε, από περίπου 42 εκατ. ευρώ το 2019, το ποσό φέτος ανεβαίνει στα 90 εκατ. ευρώ, έναντι 88 εκατ. ευρώ πέρυσι. Σε αρκετές σχολές της περιφέρειας, καταγράφεται αύξηση έως και 200% από το 2019.

Η ουσία είναι ότι το κράτος επιχειρεί να απαντήσει σε μια πραγματικότητα που επιταχύνθηκε από την κρίση τιμών στην αγορά κατοικίας. Και τα ΑΕΙ γνωρίζουν πως η δυνατότητα πρόσβασης στη στέγη είναι πλέον καθοριστικός παράγοντας για την επιλογή σχολής, για τη μείωση εγκατάλειψης σπουδών αλλά και για την πραγματική ισότητα ευκαιριών.

Εξωστρέφεια και ξένοι φοιτητές: Το «αντίδοτο» στην πτώση εισακτέων

Η Σύνοδος ανέδειξε επίσης το σχέδιο ενίσχυσης της εξωστρέφειας των πανεπιστημίων, με χρηματοδοτήσεις μέσω Υπουργείου Παιδείας και Ταμείου Ανάκαμψης. Η υπουργός υπογράμμισε ότι τόσο τα περιφερειακά όσο και τα κεντρικά ΑΕΙ έχουν πλέον ισχυρή συμμετοχή σε διπλά ή κοινά μεταπτυχιακά προγράμματα με πανεπιστήμια του εξωτερικού, τα οποία αναμένεται να ξεκινήσουν την επόμενη διετία.

Το πολιτικό μήνυμα είναι διπλό. Από τη μία, το δημόσιο πανεπιστήμιο καλείται να ενισχύσει διεθνή “brand name” και να διεκδικήσει ρόλο στην ευρύτερη περιοχή. Από την άλλη, το Υπουργείο δείχνει ότι αντιλαμβάνεται πως χωρίς ξένους φοιτητές -από νοτιοανατολική Ευρώπη, Μέση Ανατολή και γειτονικές χώρες- το ελληνικό ΑΕΙ θα βρεθεί αντιμέτωπο με ένα δημογραφικό σοκ που δεν «θεραπεύεται» με διοικητικές παρεμβάσεις.

Διαγραφές «αιώνιων φοιτητών»  και η δεύτερη ευκαιρία

Στο περιθώριο της Συνόδου τέθηκε με ένταση, από ομάδα φοιτητών, το θέμα των διαγραφών των λεγόμενων «αιώνιων φοιτητών». Η κ. Ζαχαράκη αναγνώρισε το δικαίωμα στη διαμαρτυρία, αλλά επέμεινε στην ανάγκη ύπαρξης πλαισίου που ορίζει σαφώς δικαιώματα και υποχρεώσεις.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά ότι το καλοκαίρι έγιναν βελτιώσεις στο θεσμικό πλαίσιο ώστε να δοθεί δεύτερη ευκαιρία σε όσους θα ήταν άμεσα διαγραμμένοι. Όπως ανέφερε, περίπου 35.000 παλιοί ανενεργοί φοιτητές επέστρεψαν στις γραμματείες, συμμετείχαν σε εξετάσεις ή κατέθεσαν εργασία, αποκτώντας εκ νέου ενεργό παρουσία.

Παράλληλα, σημείωσε ότι συνολικά 308.000 ανενεργοί φοιτητές έχουν διαγραφεί από τους καταλόγους, με μεγάλο μέρος να αφορά εγγραφές από το 1999 και μετά.

Η κυβερνητική λογική εδώ είναι διαχειριστική και οικονομική: με ξεκάθαρο μητρώο ενεργών φοιτητών, τα πανεπιστήμια μπορούν να υπολογίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια αναλογίες διδασκόντων-διδασκομένων, να παρουσιάζουν πιο ρεαλιστικά δεδομένα σε αξιολογήσεις και κατατάξεις και να σχεδιάζουν καλύτερα υποδομές, χρηματοδοτήσεις και στεγαστικές ανάγκες.

AI και κυβερνοασφάλεια: Η νέα «υποδομή» πέρα από κτίρια και έδρες

Τεχνητή νοημοσύνη και κυβερνοασφάλεια δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως συμπληρωματικά εργαλεία, αλλά ως βασικές υποδομές του ακαδημαϊκού μέλλοντος. Η υπουργός ανέφερε ότι τα ζητήματα τέθηκαν στη Σύνοδο και ξεκαθάρισε πως το Υπουργείο σκοπεύει να θέσει έργο κυβερνοασφάλειας στην υπηρεσία όλων των πανεπιστημίων.

Μάλιστα, κάνοντας ειδική αναφορά σε κυβερνοεπίθεση που είχε δεχθεί το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, υπογράμμισε ότι η αντιμετώπιση υπήρξε αποτελεσματική και ότι το κράτος θέλει να σταθεί δίπλα στα ΑΕΙ στο πεδίο αυτό. Παράλληλα, γίνεται λόγος για προγράμματα συνεργασίας για εκπαίδευση στη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης και για επιμόρφωση τόσο του προσωπικού όσο και των φοιτητών.

Το συμπέρασμα που βγαίνει είναι ότι η δημόσια ανώτατη εκπαίδευση περνά σε φάση όπου η ανταγωνιστικότητα δεν θα κρίνεται μόνο από το πρόγραμμα σπουδών, αλλά από την ψηφιακή ωριμότητα κάθε ιδρύματος.

Κλείνοντας, η κ. Ζαχαράκη εξέφρασε την εκτίμηση ότι το 2026 μπορεί να αποτελέσει θετική χρονιά για την εξέλιξη του πανεπιστημίου, με άξονες τη συνεχή εξωστρέφεια, τα ξενόγλωσσα προπτυχιακά και μεταπτυχιακά, αλλά και την ανάπτυξη συνεργασιών εντός Ελλάδας για καινοτόμα προγράμματα.

Διαβάστε επίσης: Τα δημόσια πανεπιστήμια αλλάζουν σελίδα: Οι «καυτοί» φάκελοι της Συνόδου Πρυτάνεων 2026

Σχετικά άρθρα:

ΑΣΕΠ: Κατάθεση δικαιολογητικών για 450 θέσεις σε Μουσεία και Αρχαιολογικούς χώρος – FinanceNews.gr Συνεχίζεται η διόρθωση στο ΧΑ: Χάθηκαν 14 μονάδες σε μια μέρα – FinanceNews.gr Αλλαγή σελίδας στην Ολλανδία: Κέρδισε ο κεντρώος Ρομπ Γιέτεν – FinanceNews.gr Η Lidl Ελλάς στηρίζει ξανά την υγεία και την πρόληψη: Magic Diabetes Bus 2025 – FinanceNews.gr