ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία οδήγησαν την κούρσα των εξοπλισμών το 2025 που άγγιξε τα 3 τρισ. δολάρια – Financial Report

Οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν για 11η συνεχόμενη χρονιά το 2025 καθώς οι χώρες του κόσμου δαπάνησαν συνολικά 2,887 τρισ. δολάρια σε πλοία, αεροσκάφη, πυραύλους και άλλα όπλα, σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Έρευνας για την Ειρήνη με έδρα τη Στοκχόλμη (SIPRI).

Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο στρατιωτικών δαπανών που έχει καταγραφεί ποτέ.

«Αυτό πραγματικά μιλάει για τις αντιδράσεις των χωρών στους συνεχιζόμενους πολέμους, τις εντάσεις και τη γεωπολιτική αβεβαιότητα», ανέφερε ο Xiao Liang από το Πρόγραμμα Στρατιωτικών Δαπανών και Παραγωγής Όπλων του SIPRI. Οι μάχες συνεχίστηκαν στην Ουκρανία και τη Γάζα το 2025, ενώ άλλες συγκρούσεις, όπως ο πόλεμος στο Σουδάν, συνέβαλαν επίσης στην παγκόσμια αστάθεια. «Με όλες αυτές τις κρίσεις να συνεχίζονται και τα μακροπρόθεσμα σχέδια δαπανών πολλών χωρών να έχουν ήδη κλειδώσει, αυτή η τάση πιθανότατα θα συνεχιστεί στην διάρκεια του 2026 αλλά και μετά».

Γιατί μειώθηκαν οι στρατιωτικές δαπάνες των ΗΠΑ το 2025

Οι τρεις χώρες που δαπάνησαν τα υψηλότερα ποσά, οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία, αντιπροσωπεύουν μαζί πάνω από το μισό από το σύνολο αυτό, ή αλλιώς 1,480 τρισ. δολάρια.

Η αύξηση σε ετήσια βάση έφθασε το 2,9% σε πραγματικές τιμές, παρά την ελαφριά μείωση των αμερικανικών στρατιωτικών δαπανών, σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Έρευνας για την Ειρήνη με έδρα τη Στοκχόλμη (SIPRI).

Οι ΗΠΑ δαπάνησαν 954 δισ. δολάρια το 2025. Αυτό το ποσό είναι 7,5% λιγότερο από ό,τι το προηγούμενο έτος. Ο κύριος λόγος για αυτή τη μείωση είναι ότι το Κογκρέσο των ΗΠΑ δεν ενέκρινε καμία νέα στρατιωτική βοήθεια για την Ουκρανία, σε αντίθεση με τα προηγούμενα τρία χρόνια. Το SIPRI καταμετρά την εν λόγω βοήθεια ως μέρος των στρατιωτικών δαπανών της χώρας που προσφέρει την στρατιωτική βοήθεια.

Πάντως η μείωση αυτή θα είναι βραχεία, καθώς το αμερικανικό Κογκρέσο ενέκρινε δαπάνες που ξεπερνούν το 1 τρισ. δολάρια για το 2026 και μπορεί να φθάσουν ως ακόμη και το 1,5 τρισ. το 2027, αν υιοθετηθεί πρόταση προϋπολογισμού της κυβέρνησης του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Όπως και να’ χει, ακόμη και το 2025, οι ΗΠΑ συνέχισαν να επενδύουν σε μεγάλο βαθμό σε πυρηνικά και συμβατικά όπλα, με στόχο τη διατήρηση της στρατιωτικής κυριαρχίας και την αποτροπή της Κίνας στον Ινδο-Ειρηνικό, που είναι ένας βασικός στόχος της στρατηγικής εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ.

Οι ΗΠΑ παρέμειναν η χώρα με τις μεγαλύτες στρατιωτικές δαπάνες στον κόσμο το 2025, αντιπροσωπεύοντας περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων αμυντικών δαπανών. Ωστόσο, το μερίδιό τους μειώνεται σταθερά από το 2020.

Η μείωση των δαπανών των ΗΠΑ υπερκαλύφθηκε από μεγάλες αυξήσεις στην Ευρώπη και στην Ασία την περασμένη χρονιά, η οποία «σημαδεύτηκε από πολέμους και κλιμάκωση των εντάσεων», εξήγησε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Λορέντζο Σκαρατζάτο, ερευνητής του SIPRI.

Το «στρατιωτικό βάρος»–το ποσοστό του παγκόσμιου ΑΕΠ που αφοσιώνεται στις στρατιωτικές δαπάνες–ήταν το υψηλότερο από το 2009.

«Όλα δείχνουν ότι ο κόσμος αισθάνεται λιγότερο ασφαλής και δαπανά περισσότερα για τις ένοπλες δυνάμεις του για να αντιμετωπίσει το παγκόσμιο περιβάλλον», σχολίασε ο ερευνητής.

Αύξηση 14% στην Ευρώπη

Μεγάλο μέρος της παγκόσμιας αύξησης των στρατιωτικών δαπανών το 2025 οφείλεται στην Ευρώπη. Οι δαπάνες στην περιοχή αυξήθηκαν κατά 14%, στα 864 δισ. δολάρια. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία στις αρχές του 2022 άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο οι ευρωπαϊκές χώρες βλέπουν την ασφάλειά τους.

Πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις φοβούνται ότι η Ρωσία θα μπορούσε να αποτελέσει ευρύτερη απειλή πέρα ​​από την Ουκρανία. Σε απάντηση, τα ευρωπαϊκά κράτη -ιδίως τα μέλη του ΝΑΤΟ- αυξάνουν τις αμυντικές δαπάνες για να ενισχύσουν τους στρατούς τους και να αποτρέψουν περαιτέρω επιθετικότητα.

Αυτό εξηγείται «από δυο μείζονες παράγοντες. Ο ένας είναι ο πόλεμος σε εξέλιξη στην Ουκρανία και ο άλλος είναι η απεμπλοκή των ΗΠΑ από την Ευρώπη», όπως το βλέπει ο κ. Σκαρατζάτο. Η Ουάσιγκτον «πιέζει την Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερο μέρος» της ευθύνης για τις δαπάνες «για την άμυνά της».

Η Γερμανία, που κατατάσσεται τέταρτη παγκοσμίως σε όρους δαπανών, τις αύξησε κατά 24% το 2025, έφθασαν τα 114 δισ. δολάρια. Για πρώτη φορά από το 1990, οι γερμανικές στρατιωτικές δαπάνες ξεπέρασαν το όριο του 2% του ΑΕΠ του ΝΑΤΟ, φτάνοντας το 2,3%. Για την χρηματοδότηση, το γερμανικό κοινοβούλιο άλλαξε τους δημοσιονομικούς κανόνες της χώρας το 2025.

Οι στρατιωτικές δαπάνες άνω του 1% του ΑΕΠ εξαιρούνται πλέον από το αυστηρό φρένο χρέους της Γερμανίας, γεγονός που επιτρέπει στην κυβέρνηση να δανειστεί περισσότερα για να χρηματοδοτήσει τις αυξήσεις στον αμυντικό προϋπολογισμό.

Πέρα από τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία, η αύξηση των δαπανών της Γερμανίας αντανακλά επίσης την αβεβαιότητα σχετικά με τις μελλοντικές εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ. Όπως και άλλοι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ, η γερμανική κυβέρνηση επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες – ειδικά αφότου ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αμφισβήτησε εκ νέου τις δεσμεύσεις της συμμαχίας για συλλογική άμυνα.

Η Ισπανία αύξησε επίσης κατά πολύ τις δαπάνες της, κατά 50%, στα 40,2 δισεκ. δολάρια, ξεπερνώντας το 2% του ΑΕΠ για πρώτη φορά μετά το 1994.

Οι δαπάνες της Ρωσίας αυξήθηκαν κατά 5,9% και έφθασαν τα 190 δισεκ. δολάρια, ή το 7,5% του ΑΕΠ.

Η Ουκρανία τις αύξησε κατά 20% και έφθασαν τα 84,1 δισεκ. δολάρια, ή το 40% του ΑΕΠ.

Θεαματική αύξηση σε Ασία-Ωκεανία

Παρά τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή οι στρατιωτικές δαπάνες το 2025 δεν αυξήθηκαν παρά οριακά (+0,1%) στην περιοχή, φθάνοντας τα 218 δισεκ. δολάρια.

Ενώ οι περισσότερες χώρες της περιφέρειας αύξησαν τις στρατιωτικές δαπάνες τους, το Ισραήλ και το Ιράν τις μείωσαν πέρυσι.

Στην Ισλαμική Δημοκρατία, οι στρατιωτικές δαπάνες μειώθηκαν πέρυσι κατά 5,6%, συρρικνώθηκαν στα 7,4 δισεκ. δολάρια, η μείωση αυτή όμως εξηγείται κυρίως από το γεγονός ότι ο πληθωρισμός σε ετήσια βάση ήταν υψηλός, ανήλθε στο 42%. Οι δαπάνες σε ονομαστικούς όρους αυξήθηκαν.

Για το Ισραήλ, η μείωση κατά 4,9% στα 48,3 δισεκ. δολάρια αντανακλά ιδίως την αποκλιμάκωση, για κάποιο διάστημα, του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας, με την κατάπαυση του πυρός με τη Χαμάς που τέθηκε σε εφαρμογή τον Ιανουάριο και κατόπιν τον Οκτώβριο του 2025, σύμφωνα με τους ερευνητές του SIPRI· ωστόσο, οι δαπάνες ήταν αυξημένες κατά 97% σε σύγκριση με εκείνες του 2022.

Στην περιφέρεια Ασίας-Ωκεανίας, οι δαπάνες έφθασαν συνολικά τα 681 δισεκ. δολάρια, ήταν αυξημένες κατά 8,5% σε σύγκριση με το 2024. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη άνοδό τους από το 2009.

Ο «βασικός» παράγοντας ήταν η Κίνα, που αυξάνει τις στρατιωτικές δαπάνες της κάθε χρόνο τις τρεις τελευταίες δεκαετίες.

Ωστόσο η αύξηση αποδίδεται επίσης στην «αντίδραση ορισμένων άλλων κρατών, όπως η Νότια Κορέα, η Ιαπωνία και η Ταϊβάν» μπροστά σε αυτή που εκλαμβάνουν ως κινεζική «απειλή», συμπλήρωσε.

Η Ιαπωνία αύξησε τις στρατιωτικές δαπάνες της κατά 9,7% στα 62,2 δισεκ. δολάρια το 2025, ή αλλιώς στο 1,4% του ΑΕΠ–το υψηλότερο ποσοστό από το 1958–ενώ η Ταϊβάν κατά 14% στα 18,2 δισεκ. δολάρια.

Η Κίνα

Η Κίνα παρέμεινε η δεύτερη χώρα στον κόσμο με τις μεγαλύτεες στρατιωτικές δαπάνες και αυξάνει τον αμυντικό της προϋπολογισμό κάθε χρόνο τα τελευταία 31 χρόνια — περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη χώρα που παρακολουθείται από το SIPRI.

Οι δαπάνες αυξήθηκαν κατά 7,4% το 2025- το 2025 διέθεσε κάπου 336 δισ. δολάρια- καθώς η Κίνα προώθησε το σχέδιό της για τον εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεών της έως το 2035. Πέρυσι, η Κίνα δοκίμασε νέα πρωτότυπα μαχητικών αεροσκαφών έκτης γενιάς και πλησίασε στην ανάπτυξη του stealth βομβαρδιστικού H-20.

Η στρατιωτική ενίσχυση της Κίνας έχει σημαντικές περιφερειακές συνέπειες, δήλωσε ο Liang. «Ο στρατιωτικός εκσυγχρονισμός της Κίνας και οι εντάσεις με τους γείτονές της έχουν οδηγήσει εδώ και καιρό σε υψηλότερες δαπάνες στην περιοχή, ειδικά σε χώρες όπως η Ιαπωνία, η Ταϊβάν και οι Φιλιππίνες», είπε.

«Αλλά για το 2025, σχετίζεται επίσης με την αλλαγή του τρόπου σκέψης για την ασφάλεια μεταξύ των συμμάχων των ΗΠΑ. Χώρες όπως η Αυστραλία, η Ιαπωνία και η Ταϊβάν δέχονται αυξανόμενη πίεση να δαπανήσουν περισσότερα για την άμυνα και να γίνουν πιο αυτοδύναμες».

Σχετικά άρθρα:

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΧΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ – Financial Report Euroleague: Κόντρα στη Ρεάλ ο Ολυμπιακός, φιλοξενείται από τη Μπαρτσελόνα ο Παναθηναϊκός AKTOR – Financial Report Bank of America: Κατεβάζει τον πήχη της ελληνικής ανάπτυξης στο 1,6% για το 2026 AS Company: Αύξηση 56,32% στα EBITDA – Πρόταση για μέρισμα 0,19 ευρώ ανά μετοχή