«Μην το αγγίζετε» – Η ρωσική προειδοποίηση που πάγωσε την Ακτοφυλακή των ΗΠΑ – Αόρατη αρμάδα «καταπίνει» τις κυρώσεις
Η υπόθεση του «Bella 1» και ο ρόλος του «σκιώδους στόλου» στις διεθνείς ισορροπίες
Η περίπτωση του «Bella 1», του πλοίου του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» που μετέφερε πετρέλαιο, έφερε για ακόμα μια φορά στο προσκήνιο τις περίπλοκες διεθνείς ισορροπίες μεταξύ Μόσχας και Ουάσινγκτον.
Η Ρωσία προειδοποίησε τις ΗΠΑ: «Μην το αγγίζετε», και η Ουάσινγκτον συμμορφώθηκε.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, το φαινόμενο του «σκιώδους στόλου» αριθμεί έως και 3.200 πλοία.
Κάποια από αυτά, γνωστά και ως «σκοτεινός στόλος», λειτουργούν κατά παράβαση των διεθνών κανονισμών, ενώ άλλα, ο «γκρίζος στόλος», βρίσκονται σε οριακό σημείο.
Η περίπτωση του «Bella 1» αποτελεί το τελευταίο επεισόδιο του κινήματος των «αστυνομικών και ληστών» που παρατηρείται από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Μέχρι σήμερα, περισσότερα από τρεις χιλιάδες «σκιώδη πλοία» πλέουν στις θάλασσες του πλανήτη μεταφέροντας φορτία υπό ευρωπαϊκές ή αμερικανικές κυρώσεις, κυρίως πετρέλαιο και φυσικό αέριο από τη Ρωσία, το Ιράν και τη Βενεζουέλα.
Η κατάσταση γύρω από το «Bella 1», ένα πετρελαιοφόρο μήκους 333 μέτρων που πλέει αυτή τη στιγμή στον Ατλαντικό, λαμβάνει χώρα σε ένα ευρύτερο διεθνές πλαίσιο.
Το γεγονός συνέβη κατά τη διάρκεια μιας λεπτής ειρηνευτικής διαπραγμάτευσης στην οποία συμμετέχουν ο Trump, ο Putin, ο Zelensky και οι Ευρωπαίοι ηγέτες. Ακόμη και δευτερεύοντα γεγονότα, όπως η τύχη ενός «σκιώδους πλοίου», μπορούν να αποκτήσουν ιδιαίτερη σημασία και να δημιουργήσουν διεθνείς επιπλοκές.
Η καταδίωξη την παραμονή της Πρωτοχρονιάς
Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, η ρωσική κυβέρνηση ζήτησε επισήμως από την Αμερικανική Ακτοφυλακή να σταματήσει την καταδίωξη του «Bella 1», η οποία είχε ξεκινήσει λίγες ημέρες πριν τα Χριστούγεννα.
Το υπερδεξαμενόπλοιο είχε αλλάξει πορεία προς τη Βενεζουέλα χωρίς να συμμορφωθεί με το αίτημα των αμερικανικών αρχών για επιθεώρηση.
Η Ακτοφυλακή εκτιμούσε ότι το πλοίο ύψωνε ψεύτικη εθνική σημαία, καταχωρημένη επισήμως στη Γουιάνα, παραβαίνοντας τους διεθνείς κανονισμούς ναυσιπλοΐας.
Για να αποφύγει την επιβίβαση, το πλήρωμα είχε ακόμη ζωγραφίσει μια ρωσική σημαία στο πλάι του πλοίου.
Το αδιέξοδο λύθηκε την τελευταία μέρα του έτους, όταν το «Bella 1» άλλαξε ξαφνικά το όνομά του σε «Marinera» και, κυρίως, εντάχθηκε επίσημα στο ρωσικό νηολόγιο, με λιμάνι έδρας το Σότσι στη Μαύρη Θάλασσα.
Η υπόθεση θυμίζει το περιστατικό της 10ης Δεκεμβρίου, όταν οι ειδικές δυνάμεις των ΗΠΑ κατέσχεσαν το υπερδεξαμενόπλοιο Skipper και το φορτίο του, περίπου 1,8 εκατομμύρια βαρέλια βενεζουελάνικου πετρελαίου αξίας περίπου 80 εκατομμυρίων δολαρίων.
Το Skipper, με σημαία Γουιάνας, είναι ένα από τα 30 παρόμοια πλοία υπό κυρώσεις των ΗΠΑ που δραστηριοποιούνται στη Βενεζουέλα.
Τις τελευταίες εβδομάδες περίπου ογδόντα από αυτά έχουν εμφανιστεί σε ύδατα της χώρας, είτε φορτωμένα είτε σε αναμονή φόρτωσης.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των Lloyd’s of London, αυτό αντιπροσωπεύει περίπου το 6% των «σκιωδών δεξαμενόπλοιων» παγκοσμίως, συνολικά περίπου 1.350 πλοία.
Ο «σκιώδης στόλος»
Η εικόνα του «σκιώδους στόλου» δεν περιορίζεται μόνο στο πετρέλαιο.
Το ίδιο ισχύει και για το υγροποιημένο φυσικό αέριο, με δημοφιλείς διαδρομές από τη Βαλτική και την Αρκτική προς την Κίνα.
Μόλις στις 18 Δεκεμβρίου, οι Βρυξέλλες πρόσθεσαν 41 ακόμη πλοία στον ρωσικό σκιώδη στόλο, ανεβάζοντας το σύνολο σε 591.
Σύμφωνα με τον ΙΜΟ (Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό), οι ορολογίες «σκιώδης», «σκοτεινός» ή «γκρίζος στόλος» δεν αλλάζουν τη φύση του φαινομένου: πρόκειται για πλοία που εμπλέκονται σε παράνομες δραστηριότητες, όπως η παράκαμψη κυρώσεων, η χρήση ψευδών σημαιών ή η χειραγώγηση δεδομένων και σημάτων αναγνώρισης.
Ο Δημήτρης Αμπατζίδης, αναλυτής στην Kpler, εκτιμά ότι ο παγκόσμιος «σκιώδης στόλος» αποτελούνταν από 3.252 πλοία τον Νοέμβριο του 2025, ικανά να μεταφέρουν 300-350 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου τον μήνα προς την Κίνα, την Ινδία, την Ευρώπη, την Τουρκία, τη Σιγκαπούρη, τη Μαλαισία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με τους δύο πρώτους προορισμούς να αναφέρουν ύφεση.
Το φαινόμενο του «σκιώδους στόλου» αυξήθηκε εκθετικά τα τελευταία τρία με τέσσερα χρόνια και συνδέεται στενά με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Το 2022, ο «σκιώδης στόλος» αριθμούσε μόλις 97 πλοία.
Η ανάγκη εξαγωγής πετρελαίου και η χρηματοδότηση της ουκρανικής σύγκρουσης ώθησαν τη Μόσχα να αναπτύξει εναλλακτικά κανάλια, χρησιμοποιώντας πλοία μεγάλης διάρκειας ζωής, άνω των 20 ετών.
Η μεταφορά μεταξύ πλοίων (STS) στην ανοιχτή θάλασσα έχει αυξηθεί από 200 το 2022 σε 1.200 το 2024, σε περιοχές όπως η Ανατολική Μεσόγειος, η Μαύρη Θάλασσα, η Μάλτα, η Μαλαισία και ο Κόλπος του Ομάν.
Οι μεταφορές STS και η ανάμειξη αργού πετρελαίου από διαφορετικές προελεύσεις επιτρέπουν την παραπλάνηση των λιμενικών και ελεγκτικών αρχών.
Εκτιμάται ότι το 15% του σκιώδους στόλου μετέφερε ρωσικό και ιρανικό πετρέλαιο στην Ασία, περίπου ένα τέταρτο χειραγωγούσε το AIS, ενώ τέσσερα στα δέκα πλοία φέρουν σημαίες ευκαιρίας.
Πώς «κρύβονται» τα πλοία
Η αλλαγή ή τροποποίηση του ονόματος, της σημαίας ή της ιδιοκτησίας του πλοίου αποτελεί την πιο κοινή μέθοδο απόκρυψης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναφέρει χώρες όπως οι Νήσοι Κουκ, το Εσουατίνι, η Γκαμπόν, η Λιβερία, η Μάλτα, τα Νησιά Μάρσαλ, ο Παναμάς, η Γουιάνα και η Γουινέα ως χώρες που συχνά χρησιμοποιούνται για σημαίες ευκαιρίας.
Το AIS συχνά απενεργοποιείται κατά τη διάρκεια STS, ενώ χρησιμοποιούνται εξελιγμένες τεχνικές ψευδών σημάτων GPS και πλαστογράφησης κωδικών MMSI για να συγκαλυφθεί η κίνηση του πλοίου.
Ως εκ τούτου, η υπόθεση «Bella 1» ή «Marinera» αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο των διεθνών διαπραγματεύσεων.
Από την αμερικανική οπτική γωνία, η αλλαγή ονόματος και η ένταξη στο ρωσικό νηολόγιο δεν αναιρεί την παράνομη φύση της υπόθεσης, αλλά μπορεί να προκαλέσει διπλωματικές και επιχειρησιακές τριβές.
O «σκιώδης στόλος» αποτελεί πλέον ένα ακόμα σύνθετο κομμάτι σε μια ολοένα και πιο πολύπλοκη διεθνή διαπραγμάτευση.
www.bankingnews.gr
Οι απόψεις που εκφράζονται στα σχόλια των άρθρων δεν απηχούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της ιστοσελίδας μας, το οποίο ως εκ τούτου δεν φέρει καμία ευθύνη. Για τα άρθρα που αναδημοσιεύονται εδώ με πηγή, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο την ιστοσελίδα.




