Πώς οι δασμοί Τραμπ αναδιαμορφώνουν τις παγκόσμιες ισορροπίες και τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα

Οι απειλές Τραμπ για νέους δασμούς αυξάνουν την αβεβαιότητα στις αγορές και δοκιμάζουν την Ευρώπη. Πώς επηρεάζεται η Ελλάδα

Οι νέες απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή δασμών, με αφορμή τη Γροιλανδία, στέλνουν ένα σαφές μήνυμα προς αγορές, κυβερνήσεις και επιχειρήσεις: η οικονομική πολιτική επιστρέφει ως μοχλός γεωπολιτικού εξαναγκασμού. Οι δασμοί παύουν να λειτουργούν αποκλειστικά ως εργαλείο εμπορικής διαπραγμάτευσης και εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πολιτικής πίεσης, αλλάζοντας ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αποτιμάται το ρίσκο στην παγκόσμια οικονομία.

Παρά τη συμφωνία με την Ευρώπη, οι κινήσεις Τραμπ επιβεβαιώνουν την εκτίμηση ότι οι δασμοί θα παραμείνουν βασικό στοιχείο της στρατηγικής του Λευκού Οίκου. Οι αγορές δεν εστιάζουν πλέον στο αν τα μέτρα θα εφαρμοστούν πλήρως, αλλά στο γεγονός ότι το πλαίσιο των κανόνων μπορεί να αλλάξει από τη μία ημέρα στην άλλη, με κριτήριο όχι την οικονομική αποτελεσματικότητα αλλά τις γεωπολιτικές επιδιώξεις.

Περιορισμένο άμεσο κόστος, μεγάλη αβεβαιότητα

Σε καθαρά αριθμητικούς όρους, οι άμεσες επιπτώσεις για τις ευρωπαϊκές οικονομίες εκτιμάται ότι θα είναι περιορισμένες. Σύμφωνα με ανάλυση της Goldman Sachs, οι αμερικανικοί δασμοί θα μπορούσαν να επηρεάσουν λιγότερο από το 3,5% των ευρωπαϊκών εξαγωγών, με μείωση του ΑΕΠ σε ορισμένες χώρες της τάξης μόλις του 0,1% έως 0,2%. Η ίδια έκθεση υπογραμμίζει ότι παραμένει εξαιρετικά αβέβαιο αν ο Τραμπ θα υλοποιήσει τελικά τις απειλές του.

Ωστόσο, το ουσιαστικό βάρος δεν βρίσκεται στους αριθμούς, αλλά στην αβεβαιότητα. Οι διαρκείς προειδοποιήσεις για δασμούς, ακόμη και αν δεν υλοποιηθούν, λειτουργούν ως ένας άτυπος φόρος στην επιχειρηματική δραστηριότητα. Οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να χαράξουν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, αναβάλλουν επενδύσεις και περιορίζουν το ρίσκο, επιβραδύνοντας την ανάπτυξη πριν καν επιβληθεί οποιοδήποτε μέτρο.

«Συμμαχικά μαχαιρώματα» και ευρωπαϊκή απάντηση

Η υπόθεση της Γροιλανδίας αναδεικνύει μια βαθύτερη μετατόπιση. Οι απειλές δεν στρέφονται πλέον μόνο κατά ανταγωνιστικών δυνάμεων, αλλά και προς συμμάχους του λεγόμενου δυτικού μπλοκ. Στις Βρυξέλλες επανέρχεται στο προσκήνιο ο μηχανισμός κατά του εξαναγκασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ένα εργαλείο που επιτρέπει την απάντηση σε μονομερείς πιέσεις με αντίμετρα.

Για την Ευρώπη, αυτό σημαίνει μια δύσκολη ισορροπία: πώς απαντάς σε πολιτικό εξαναγκασμό χωρίς να υπονομεύσεις το ίδιο το μοντέλο της ανοικτής οικονομίας και των κανόνων στο οποίο βασίστηκε επί δεκαετίες η ευημερία της.

Το μήνυμα στις αγορές και το risk premium

Στις χρηματοπιστωτικές αγορές, η πολιτική Τραμπ μεταφράζεται σε αυξημένο risk premium. Οι επενδυτές ενσωματώνουν πλέον στα μοντέλα τους το ενδεχόμενο κλιμάκωσης, αντιποίνων και πολιτικών εκπλήξεων, επηρεάζοντας αποτιμήσεις, διάθεση για ρίσκο και χρηματοδοτικές συνθήκες. Αυτό αποκτά μεγαλύτερη σημασία σε ένα περιβάλλον όπου τα επιτόκια παραμένουν υψηλότερα σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία.

Παράλληλα, οι σπάνιες γαίες και τα κρίσιμα ορυκτά αναδεικνύονται σε κεντρικό γεωοικονομικό ζήτημα. Η υψηλή συγκέντρωση της παραγωγής και της επεξεργασίας τους καθιστά τις εφοδιαστικές αλυσίδες ευάλωτες σε γεωπολιτικούς κραδασμούς, με άμεσες επιπτώσεις στην πράσινη μετάβαση, την άμυνα, την τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, οι εξελίξεις αυτές προκαλούν εύλογο προβληματισμό, σε μια περίοδο όπου τα μακροοικονομικά μεγέθη εμφανίζονται βελτιωμένα. Η ναυτιλία επηρεάζεται άμεσα από κάθε αναδιάταξη των εμπορικών ροών, ενώ οι εισαγωγές πρώτων υλών και ενδιάμεσων αγαθών καθίστανται πιο ευάλωτες σε διακυμάνσεις κόστους και καθυστερήσεις.

Παράλληλα, επενδύσεις σε ενέργεια, υποδομές και τεχνολογία καλούνται να λειτουργήσουν σε ένα περιβάλλον όπου το γεωπολιτικό ρίσκο ζυγίζει όσο και τα οικονομικά μεγέθη. Όπως επισημαίνουν αναλυτές, η πολιτική Τραμπ λειτουργεί ως επιταχυντής μιας τάσης όπου προηγείται η γεωπολιτική εκτίμηση και ακολουθεί η επενδυτική απόφαση. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Bank of America, η Ευρώπη ενδέχεται να μην έχει την πολυτέλεια της αδράνειας, καθώς διακυβεύονται ζητήματα κυριαρχίας και ασφάλειας.

Διαβάστε επίσης: Τραμπ απειλεί με δασμούς 200% στα γαλλικά κρασιά: Οι πιέσεις προς Μακρόν, το παρασκήνιο

Σχετικά άρθρα:

Ρεκόρ αφίξεων το φθινόπωρο: Η Ελλάδα ελπίζει σε νέα ρεκόρ μέχρι τον Νοέμβριο – FinanceNews.gr Μεσογειακό πρότυπο υδάτινης ασφάλειας: Αθήνα και Λευκωσία δρομολογούν κοινή στρατηγική – FinanceNews.gr ΠΣΕ: Τα τρόφιμα και τα βιομηχανικά προϊόντα κρατούν ψηλά τις εξαγωγές – FinanceNews.gr Σλοβακία–ZVS Holding: Επταετές πλαίσιο 58 δισ. για ευρωπαϊκή παραγωγή πυρομαχικών μεγάλου διαμετρήματος – FinanceNews.gr