«Συμβούλιο Ειρήνης» επί πληρωμή: O Τραμπ ζητά 1 δισ.$ για μόνιμη συμμετοχή κρατών – Στο κάδρο και η Αθήνα

Πρόσκληση εστάλη προς Ελλάδα και Κύπρο: Νέο γεωπολιτικό πεδίο στην Ανατολική Μεσόγειο και διπλωματικά διλήμματα για την Αθήνα

Μια πρωτοβουλία που ήδη προκαλεί ισχυρούς διπλωματικούς κραδασμούς φέρει την υπογραφή του Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με πληροφορίες που αποκάλυψε το Bloomberg, ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ προωθεί τη δημιουργία ενός νέου διεθνούς οργάνου με την ονομασία «Συμβούλιο Ειρήνης», θέτοντας ως προϋπόθεση για μόνιμη συμμετοχή την καταβολή τουλάχιστον 1 δισ. δολαρίων από κάθε κράτος. Η κίνηση ήρθε στο φως λίγες ώρες μετά την πρόσκληση προς Ελλάδα και Κύπρο να συμμετάσχουν σε ειδικό σχήμα για τη Γάζα, υπό την ομπρέλα του νέου οργανισμού.

Το προσχέδιο του καταστατικού χάρτη σκιαγραφεί έναν θεσμό με ισχυρά προσωποκεντρικά χαρακτηριστικά. Ο ίδιος ο Τραμπ προβλέπεται να αναλάβει τον ρόλο του πρώτου προέδρου, συγκεντρώνοντας εκτεταμένες αρμοδιότητες τόσο στη λήψη αποφάσεων όσο και στη διαχείριση των οικονομικών πόρων.

Προσωποκεντρική αρχιτεκτονική εξουσίας εκτός ΟΗΕ

Το «Συμβούλιο Ειρήνης» περιγράφεται ως διεθνής οργανισμός με αποστολή την αποκατάσταση σταθερότητας, τη διασφάλιση «νόμιμης διακυβέρνησης» και την επίτευξη διαρκούς ειρήνης σε περιοχές συγκρούσεων. Αρκεί η σύμπραξη τριών κρατών για να αποκτήσει νομική υπόσταση, ωστόσο ο έλεγχος της λειτουργίας του παραμένει σαφώς συγκεντρωτικός.

Ο πρόεδρος του Συμβουλίου θα έχει την αρμοδιότητα να επιλέγει ποια κράτη προσκαλούνται, να εγκρίνει την ημερήσια διάταξη και να επικυρώνει όλες τις αποφάσεις, ακόμη και αν αυτές λαμβάνονται με πλειοψηφία των μελών. Παράλληλα, θα διατηρεί το δικαίωμα απομάκρυνσης κράτους-μέλους, εκτός αν υπάρξει πλειοψηφία δύο τρίτων που να ανατρέψει την απόφαση.

Pay-to-play διπλωματία και θεσμικό έλλειμμα νομιμοποίησης

Το πιο αμφιλεγόμενο στοιχείο αφορά τη χρηματοδότηση. Τα κράτη-μέλη θα έχουν κανονικά τριετή θητεία, με δυνατότητα ανανέωσης. Ωστόσο, όσα καταβάλουν περισσότερα από 1 δισ. δολάρια εντός του πρώτου έτους εξασφαλίζουν ουσιαστικά μόνιμη συμμετοχή, χωρίς χρονικό περιορισμό. Η σύνδεση χρηματικής συνεισφοράς και θεσμικής ισχύος έχει ήδη προκαλέσει έντονη κριτική, με διπλωμάτες να μιλούν για μοντέλο «pay to play» στη διεθνή διακυβέρνηση.

Αμερικανός αξιωματούχος, μιλώντας στο Bloomberg, υποστήριξε ότι η συμμετοχή είναι θεωρητικά δυνατή και χωρίς οικονομική εισφορά, ωστόσο μόνο οι χώρες που θα καταβάλουν το 1 δισ. δολάρια θα έχουν μόνιμη έδρα και αυξημένο ρόλο. Τα χρήματα, σύμφωνα με το προσχέδιο, θα κατευθύνονται απευθείας σε δράσεις ανοικοδόμησης και σταθεροποίησης, με πρώτη προτεραιότητα τη Γάζα.

Φόβοι για έναν ανταγωνιστικό θεσμό απέναντι στον ΟΗΕ

Το σχέδιο έχει αναζωπυρώσει συζητήσεις περί υπονόμευσης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Πολλές κυβερνήσεις εκφράζουν ανοιχτά τον φόβο ότι το «Συμβούλιο Ειρήνης» λειτουργεί ως εναλλακτικός θεσμός, σε μια περίοδο που ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει την αποτελεσματικότητα και τον ρόλο του ΟΗΕ. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, αρκετά κράτη εξετάζουν συντονισμένη αντίδραση, θεωρώντας ότι το προτεινόμενο πλαίσιο στερείται διεθνούς νομιμοποίησης και διαφάνειας.

Γάζα, προσκλήσεις και διεθνείς αντιδράσεις

Ο Τραμπ έχει ήδη απευθύνει προσκλήσεις σε ηγέτες χωρών, μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος της Αργεντινής Χαβιέρ Μιλέι και ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ, για συμμετοχή σε ειδικό Συμβούλιο Ειρήνης για τη Γάζα. Η πρωτοβουλία προκάλεσε αντιδράσεις και από το Ισραήλ, με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να δηλώνει ότι το σχέδιο δεν είχε προηγουμένως συντονιστεί με την ισραηλινή πλευρά.

Στο μεταξύ, ευρωπαϊκές πρωτεύουσες φέρονται ιδιαίτερα επιφυλακτικές, κυρίως ως προς το ενδεχόμενο άμεσου ελέγχου των οικονομικών του οργάνου από τον ίδιο τον Τραμπ.

Ελλάδα και Κύπρος σε δίλημμα: Διεθνής ρόλος ή ευρωπαϊκή γραμμή

Η πρόσκληση που απηύθυνε ο Ντόναλντ Τραμπ προς Ελλάδα και Κύπρο για συμμετοχή στο υπό σύσταση «Συμβούλιο Ειρήνης» προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στο εγχείρημα, καθώς αφορά δύο κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης με άμεσο γεωπολιτικό αποτύπωμα στην Ανατολική Μεσόγειο. Αν και μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει δημόσια τοποθέτηση από την Αθήνα ή τη Λευκωσία, η ίδια η αποστολή της πρόσκλησης καταγράφεται ως πολιτικό γεγονός, σε μια συγκυρία έντονων διεθνών ζυμώσεων γύρω από τη Γάζα και τη συνολικότερη αρχιτεκτονική ασφάλειας στην περιοχή.

Διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι η συμμετοχή ευρωπαϊκών χωρών σε ένα σχήμα εκτός του πλαισίου του ΟΗΕ ή άλλων καθιερωμένων πολυμερών θεσμών εγείρει θεσμικά και πολιτικά ερωτήματα. Το προτεινόμενο Συμβούλιο, όπως περιγράφεται στο προσχέδιο καταστατικού, συγκεντρώνει εξουσίες στο πρόσωπο του προέδρου και προβλέπει οικονομικούς όρους για μόνιμη συμμετοχή, στοιχεία που απέχουν από τις συνήθεις ευρωπαϊκές πρακτικές συλλογικής διακυβέρνησης και λογοδοσίας.

Για την Ελλάδα, η οποία τα τελευταία χρόνια επενδύει συστηματικά στην εικόνα της ως παράγοντα σταθερότητας και προβλέψιμου συνομιλητή στην Ανατολική Μεσόγειο, η πρόσκληση τοποθετείται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ισορροπιών. Από τη μία πλευρά, η ενεργός παρουσία σε διεθνείς πρωτοβουλίες για τη Μέση Ανατολή ενισχύει το διπλωματικό αποτύπωμα της χώρας. Από την άλλη, η συμμετοχή σε έναν νεοσύστατο και αμφισβητούμενο θεσμό θα έπρεπε να σταθμιστεί σε συνάρτηση με τις δεσμεύσεις της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό και διεθνές σύστημα.

Μέχρι να αποσαφηνιστούν οι τελικοί όροι λειτουργίας του «Συμβουλίου Ειρήνης» και να υπάρξουν επίσημες τοποθετήσεις, η πρόσκληση προς Ελλάδα και Κύπρο λειτουργεί περισσότερο ως ένδειξη των προθέσεων της αμερικανικής πλευράς παρά ως ειλημμένη απόφαση συμμετοχής.

Θεσμική αποσαφήνιση: Εκτός ΟΗΕ, εντός γεωπολιτικού ρίσκου

Αξίζει να σημειωθεί ότι το λεγόμενο «Συμβούλιο Ειρήνης» που προωθεί ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει καμία οργανική, νομική ή θεσμική σχέση με τον ΟΗΕ. Δεν προβλέπεται από τον Καταστατικό Χάρτη του Οργανισμού, δεν εντάσσεται στο σύστημα των θεσμικών του οργάνων και δεν διαθέτει διεθνή νομιμοποίηση μέσω πολυμερούς συνθήκης.

Αντιθέτως, πρόκειται για ένα ad hoc, εξωθεσμικό και έντονα προσωποκεντρικό σχήμα, το οποίο θα συγκροτείται με απλή συμφωνία κρατών και θα λειτουργεί υπό την άμεση πολιτική και οικονομική εποπτεία του ίδιου του Τραμπ. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται τόσο οι προσκλήσεις προς Ελλάδα και Κύπρο όσο και οι παράλληλες επαφές με χώρες όπως η Αίγυπτος και η Τουρκία, οι οποίες αντιμετωπίζονται ως περιφερειακοί παίκτες πρώτης γραμμής στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η Ελλάδα και η Κύπρος, αντιθέτως, προσκαλούνται με διαφορετικό πολιτικό βάρος, δηλαδή, ως κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ρόλο σταθερότητας, θεσμικής νομιμοποίησης και δυνητικής «γέφυρας» προς το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Στοιχείο που καθιστά τη στάση της Αθήνας κρίσιμη και πολιτικά σύνθετη.

Διαβάστε επίσης; Ο Τραμπ ευχαριστεί την Ελλάδα για το νέο Συμβούλιο Ειρήνης του ΟΗΕ

Σχετικά άρθρα:

ΕΧΑΕ-Γιάννος Κοντόπουλος: Στρατηγικό άλμα για το ΧΑ η πρόταση της S&P DJI – FinanceNews.gr Δολιοφθορά στο σύστημα τηλεδιοίκησης καταγγέλλει ο ΟΣΕ Μπόνους δόμησης Vs ΣτΕ: Το «ναρκοπέδιο» που απειλεί επενδύσεις του Ταμείου Ανάκαμψης – FinanceNews.gr Αύξηση ιδιοκατοίκησης και χαμηλά ενοίκια: Το στεγαστικό σχέδιο της κυβέρνησης για το 2026 – FinanceNews.gr