Τι αλλάζει στον καθαρισμό των οικοπέδων με το νέο νομοσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή

Κατατέθηκε στη Βουλή το νομοσχέδιο  του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τίτλο 
«Ενεργή μάχη: Ολοκληρωμένη αναμόρφωση του συστήματος πρόληψης, ετοιμότητας και απόκρισης έναντι δασικών πυρκαγιών και λοιπών φυσικών, τεχνολογικών ή ανθρωπογενών καταστροφών – Πρόβλεψη μηχανισμών άντλησης επιχειρησιακών διδαγμάτων – Ενίσχυση της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού – Αναβάθμιση Πυροσβεστικής Ακαδημίας – Ρυθμίσεις θεμάτων αρμοδιότητας Γενικής Γραμματείας Αποκατάστασης Καταστροφών και Κρατικής Αρωγής και λοιπές διατάξεις – Τροποποιήσεις ν. 4662/2020, ν. 4555/2018, ν. 4797/2021 και ν. 5116/2024»

Με τις διατάξεις του νομοσχεδίου  μεταξύ άλλων επέρχονται τροποποιήσεις στο πλαίσιο για την υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδων και
λοιπών ακάλυπτων χώρων και την υποβολή σχετικής δήλωσης μέσω του Εθνικού Μητρώου
Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών. 

Συγκεκριμένα: 

Με τα άρθρα 41-43 του νομοσχεδίου το παλαιό άρθρο 53Α του ν. 4662/2020 αντικαθίσταται πλήρως και διαχωρίζεται σε δύο αυτοτελή άρθρα: το νέο 53Α (Εθνικό Μητρώο και δηλώσεις) και το νέο 53ΙΔ (υποχρεώσεις καθαρισμού, έλεγχοι και κυρώσεις). Η μεταρρύθμιση φέρνει νέους υπόχρεους, νέες προθεσμίες, αναλογικά πρόστιμα βάσει εμβαδού, δομημένο μηχανισμό αυτεπάγγελτου καθαρισμού και σαφή επιμερισμό αρμοδιοτήτων.

ΆρθροΑντικείμενο

53Α (νέο)
Εθνικό Μητρώο Πυροπροστασίας – υποβολή δηλώσεων – πρόστιμα μη δήλωσης – ψευδής δήλωση – ψηφιακή υπηρεσία καταγγελιών – δειγματοληπτικοί έλεγχοι δηλώσεων – προστασία δεδομένων

53ΙΔ (νέο)
Υπόχρεοι και πεδίο εφαρμογής – χρόνος καθαρισμού – ρόλοι Δήμων και Π.Σ. – πρόστιμα μη καθαρισμού (ανά τ.μ.) – αυτεπάγγελτος καθαρισμός – μείωση προστίμου

Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, σκοπός των
τροποποιήσεων είναι «η λειτουργική μετάβαση από αποσπασματικές πρακτικές και άνιση εφαρμογή σε μια τυποποιημένη, ελέγξιμη και επιχειρησιακά εφαρμόσιμη διαδικασία πρόληψης, με σαφή διάκριση ρόλων μεταξύ Δήμων και Πυροσβεστικού Σώματος». Το παλαιό μονοδιάστατο πλαίσιο (ένα πρόστιμο, ασαφείς αρμοδιότητες, μη δομημένος αυτεπάγγελτος καθαρισμός) αντικαθίσταται από ένα πολυεπίπεδο σύστημα με χρονικά ορόσημα, αναλογικές κυρώσεις και κλιμακούμενη διοικητική παρέμβαση.

Με το νέο άρθρο 53ΙΔ παρ. 1, οι κατηγορίες υπόχρεων διευρύνονται:

ΚατηγορίαΠαλαιό 53ΑΝέο 53ΙΔ

Ιδιοκτήτες, επικαρπωτές, μισθωτές, υπομισθωτές
(Φυσικά ή νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου) ✓✓
Νομείς
(Φυσικά ή νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου) ✗✓
(νέο)
Φορείς δημόσιου τομέα✗✓ (νέο)

Yπόχρεοι δεν είναι μόνο ιδιώτες, αλλά και οι φορείς του δημόσιου τομέα (κατά την έννοια του άρθρου 14 παρ. 1 περ. α΄ του ν. 4270/2014), ώστε να καταλαμβάνονται ρητά ακίνητα υπό διαχείριση δημόσιων φορέων. Επιπλέον, η εξειδίκευση μεταξύ των κατηγοριών υπόχρεων (π.χ. ποιος ακριβώς φέρει την υποχρέωση σε περίπτωση μισθωμένου ακινήτου) θα γίνει με κοινή υπουργική απόφαση.

Ποιους χώρους αφορά η υποχρέωση

Οι γεωγραφικές κατηγορίες παραμένουν ουσιαστικά οι ίδιες, με μία σημαντική αλλαγή στη διατύπωση:

α) περιοχές εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων,
β) περιοχές εντός ορίων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο,
γ) εκτάσεις εντός ακτίνας εκατό (100) μέτρων από τα όρια των περ. α) και β),
εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία, σύμφωνα με τον δασικό χάρτη της
περιοχής,
δ) εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία,
σύμφωνα με τον δασικό χάρτη της περιοχής.

Τα νέα χρονοδιαγράμματα

1η Απριλίου

Έναρξη υποχρέωσης καθαρισμού. Οι υπόχρεοι ξεκινούν τις εργασίες καθαρισμού των χώρων τους. (53ΙΔ παρ. 1)

31η Μαΐου

Προθεσμία ενημέρωσης από τους Δήμους.
Οι Δήμοι μεριμνούν με κάθε πρόσφορο μέσο, για την ενημέρωση των υπόχρεων
αναφορικά με το περιεχόμενο και τη διαδικασία τήρησης των υποχρεώσεων
καθαρισμού ( 53ΙΔ παρ. 2α)

1η Ιουνίου

Έναρξη ελέγχων. Αρχίζουν οι δειγματοληπτικοί έλεγχοι των Δήμων και η δυνατότητα υποβολής καταγγελιών στο Π.Σ. (53ΙΔ παρ. 2β, παρ. 3)

15η Ιουνίου

• Ολοκλήρωση καθαρισμού (53ΙΔ παρ. 1)
• Υποβολή υπεύθυνης δήλωσης καθαρισμού στο Μητρώο
Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών του νέου
άρθρου 53 (53Α παρ. 2)

16η Ιουνίου – 31η Οκτωβρίου

Συντήρηση καθαρισμού + συνέχιση ελέγχων. Οι υπόχρεοι υποχρεούνται σε συντήρηση
έως το τέλος της αντιπυρικής περιόδου (31.10). Δήμοι και Π.Σ. συνεχίζουν τους
δειγματοληπτικούς ελέγχους (53ΙΔ παρ. 1 και παρ.2β).

31η Οκτωβρίου

Λήξη αντιπυρικής περιόδου.

ΠροθεσμίαΠαλαιόΝέο

Περίοδος καθαρισμού1 – 30 Απριλίου1 Απριλίου – 15 Ιουνίου
Υποβολή δήλωσης στο μητρώοΈως 30 ΑπριλίουΈως 15 Ιουνίου
Ενημέρωση από Δήμους—Έως 31 Μαΐου
Δειγματοληπτικοί έλεγχοιΓενικά (χωρίς ρητή περίοδο)1 Ιουνίου – 31 Οκτωβρίου
Δυνατότητα παράτασηςΜε υπουργική απόφασηΜε υπουργική
απόφαση κατόπιν γνώμης Επιτροπής Εκτίμησης Κινδύνου

Τα πρόστιμα

Πλέον υπάρχουν τρείς ξεχωριστές κυρώσεις

Α. Πρόστιμο μη υποβολής δήλωσης (53Α παρ. 5)

Περίπτωση
Υφιστάμενη διάταξηΝέα διάταξη

Υπόχρεος  που δεν έχει υποβάλλει δήλωση και ταυτόχρονα που δεν
έχει προβεί στις ενέργειες καθαρισμού1.000 €500 €
Υπόχρεος  που δεν έχει υποβάλλει δήλωση αλλά έχει  προβεί
στις ενέργειες καθαρισμού1.000 €100 €

Β.Πρόστιμο μη καθαρισμού (53ΙΔ παρ. 4) — Νέο

Πρόστιμο βάση εμβαδού οικοπέδου

1 €/τ.μ. — Ελάχιστο: 200 € — Μέγιστο: 2.000 €

Στο παλαιό καθεστώς δεν υπήρχε ξεχωριστό πρόστιμο για μη καθαρισμό. Ο Δήμος απλώς καταλόγιζε τη δαπάνη αυτεπάγγελτου καθαρισμού. Τώρα, πέρα από τη δαπάνη, επιβάλλεται και ξεχωριστό πρόστιμο.

Επιπλέον, προβλέπεται δυνατότητα μείωσης του προστίμου σε περίπτωση αποδεδειγμένης άμεσης συμμόρφωσης, με τους όρους που θα καθοριστούν στην ΚΥΑ (53ΙΔ παρ. 6 και 9).

Γ. Ψευδής δήλωση (53Α παρ. 6)

Ποινή
Υφιστάμενη διάταξη άρθρο 53Α παρ. 7Νέα
διάταξη

Φυλάκισητουλάχιστον2 έτητουλάχιστον 6 μηνών
Χρηματική ποινή180-360 ημ. μονάδες × 70-150 €5.000 €

Δικαίωμα ένστασης — Νέο

Και στα δύο άρθρα, προβλέπεται πλέον δικαίωμα ένστασης εντός 10 ημερών ενώπιον του οργάνου που επέβαλε το πρόστιμο. Ειδικά για πρόστιμα του Π.Σ., η ένσταση μπορεί να υποβληθεί και ηλεκτρονικά
(ΚΥΑ 43810 ΕΞ 2025, Β΄ 6999).

Ο μηχανισμός αυτεπάγγελτου καθαρισμού

Ενώ στο διάταξη του ν. 4662/2020 υπήρχε μία γενική πρόβλεψη ότι ο Δήμος «καθαρίζει και καταλογίζει τη δαπάνη»
(παρ. 6 άρθρου 53Α), το νέο 53ΙΔ εισάγει νέα διαδικασία:

1

Κανονική διαδικασία: Αν η ένσταση κατά του προστίμου απορριφθεί (ή δεν ασκηθεί), ο Δήμος προβαίνει σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό εντός 5 ημερών.

↓

2

Ειδική διαδικασία (περιφραγμένοι/περιτοιχισμένοι χώροι): Πριν τον καθαρισμό, ο Δήμος αιτείται αυτοψία από την πυροσβεστική. Ο καθαρισμός γίνεται μόνο αν διαπιστωθεί υψηλός κίνδυνος πρόκλησης ή ταχείας επέκτασης πυρκαγιάς.

↓

3

Επείγουσα διαδικασία: Σε περιπτώσεις άμεσου και ιδιαίτερα υψηλού κινδύνου, κατά παρέκκλιση, ο Δήμος προβαίνει σε άμεσο καθαρισμό βάσει σχετικού εγγράφου της πυροσβεστικής.

Στην αιτιολογική έκθεση τονίζεται  ότι ο αυτεπάγγελτος καθαρισμός «θεμελιώνεται στη συνταγματική υποχρέωση του Κράτους να προστατεύει τη ζωή, την υγεία και το φυσικό περιβάλλον, ως προληπτικό μέτρο αποτροπής άμεσου κινδύνου και όχι ως τιμωρητική επέμβαση στην ιδιοκτησία». Η κλιμάκωση ενσωματώνει τη λογική της αναλογικότητας.

Μη εντοπισμός υπόχρεου
Αν δεν βρεθούν στοιχεία του υπόχρεου, ο αυτεπάγγελτος καθαρισμός γίνεται χωρίς επιβολή προστίμου, ώστε η αδυναμία ταυτοποίησης να μην εμποδίζει την άρση κινδύνου (53ΙΔ παρ. 6).
 

Μέγιστη δυνητική επιβάρυνση σε περίπτωση πλήρους αδράνειας

Πρόστιμο μη δήλωσης (53Α)500 €
Πρόστιμο μη καθαρισμού (53ΙΔ, ανά τ.μ.)200 – 2.000 €
Δαπάνη αυτεπάγγελτου καθαρισμού
Δεν προσιοδίζεται
Σύνολο Έως 2.500 € + δαπάνη

Σε περίπτωση ψευδούς δήλωσης, προστίθεται χρηματική ποινή 5.000 € + φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών.

Σχετικά άρθρα:

Ιστορική νίκη Μαμντάνι: Ο πρώτος μουσουλμάνος δήμαρχος της Νέας Υόρκης – FinanceNews.gr Ηλεκτρονικές συναλλαγές χωρίς κινδύνους: Όσα πρέπει να γνωρίζετε πριν πατήσετε «Αγορά» – FinanceNews.gr Χρηματιστήριο: Διόρθωσε κατά 0,21%, με την Helleniq Energy να καταγράφει ισχυρά κέρδη 3,75% Χειμερινές εκπτώσεις με πτώση τζίρου: «Φρένο» στις αγορές από