Πακέτο ελαφρύνσεων στη ΔΕΘ με φόντο το υπερπλεόνασμα και την ακρίβεια – Financial Report

Η δημοσιοποίηση από τη Eurostat και την ΕΛΣΤΑΤ των καλύτερων δημοσιονομικών επιδόσεων που πέτυχε η Ελλάδα το 2025 σε σχέση με τους στόχους του προϋπολογισμού δίνει πρόσθετα περιθώρια ευελιξλίας στον κυβερνητικό σχεδιασμό. Το πρωτογενές πλεόνασμα διαμορφώθηκε στο 4,9% του ΑΕΠ, έναντι στόχου 3,7%, δημιουργώντας πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο και ανοίγοντας τον δρόμο για νέο πακέτο ελαφρύνσεων που αναμένεται να ανακοινώσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη ΔΕΘ τον ερχόμενο Σεπτέμβριο.

Ωστόσο, πίσω από τη θετική δημοσιονομική εικόνα υπάρχει και μια λιγότερο ευχάριστη πραγματικότητα. Τα αυξημένα φορολογικά έσοδα του Δημοσίου δεν προέρχονται μόνο από την ανάπτυξη, την καλύτερη φορολογική συμμόρφωση και τον περιορισμό της φοροδιαφυγής. Τροφοδοτούνται επίσης από τον πληθωρισμό και την ακρίβεια, καθώς οι υψηλότερες τιμές σε τρόφιμα, υπηρεσίες, καύσιμα και βασικά αγαθά αυξάνουν αυτόματα τις εισπράξεις από έμμεσους φόρους, κυρίως από τον ΦΠΑ.

Με άλλα λόγια, όσο οι τιμές παραμένουν υψηλές, τόσο αυξάνεται και η φορολογητέα αξία της κατανάλωσης. Αυτό σημαίνει ότι το κράτος εισπράττει περισσότερους φόρους ακόμη και όταν τα νοικοκυριά δεν αγοράζουν περισσότερα προϊόντα, αλλά πληρώνουν ακριβότερα τα ίδια αγαθά και υπηρεσίες.

Καθοριστικό ρόλο παίζει και η ζήτηση που διατηρείται σε υψηλά επίπεδα λόγω του τουρισμού. Η αυξημένη παρουσία ξένων επισκεπτών ενισχύει την κατανάλωση σε εστίαση, μεταφορές, καταλύματα, λιανεμπόριο και υπηρεσίες, στηρίζοντας τα έσοδα των επιχειρήσεων και, κατ’ επέκταση, τα φορολογικά έσοδα του Δημοσίου. Η τουριστική δραστηριότητα λειτουργεί ως ισχυρός μηχανισμός τόνωσης της οικονομίας, ιδιαίτερα σε περιοχές με μεγάλη εξάρτηση από τους ξένους επισκέπτες.

Την ίδια στιγμή, όμως, η πλειονότητα των ελληνικών νοικοκυριών δεν βιώνει την εικόνα της οικονομίας με τον ίδιο τρόπο. Παρά τη βελτίωση των μακροοικονομικών μεγεθών, μεγάλο μέρος των πολιτών εξακολουθεί να δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει το υψηλό κόστος ζωής. Οι αυξήσεις στα ενοίκια, στα τρόφιμα, στην ενέργεια και στις υπηρεσίες περιορίζουν το διαθέσιμο εισόδημα, ενώ οι μισθολογικές αυξήσεις συχνά δεν επαρκούν για να καλύψουν την απώλεια αγοραστικής δύναμης των προηγούμενων ετών.

Σε αυτό το περιβάλλον, τα νέα μέτρα στήριξης ύψους 500 εκατ. ευρώ που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός και εξειδίκευσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης αποτελούν το πρώτο βήμα για την επιστροφή μέρους της δημοσιονομικής υπεραπόδοσης στην κοινωνία. Στο πακέτο περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η επιστροφή ενοικίου σε περισσότερους δικαιούχους, η ενίσχυση οικογενειών με παιδιά και η αύξηση της στήριξης για συνταξιούχους στα 300 ευρώ.

Ο κ. Πιερρακάκης έχει επισημάνει ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να αξιοποιήσει τον πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο με στοχευμένο τρόπο, ώστε οι παρεμβάσεις να στηρίξουν τους πολίτες χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η δημοσιονομική σταθερότητα. Παράλληλα, έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν μπορεί να διατεθεί ολόκληρο το πρόσθετο πλεόνασμα σε παροχές, καθώς οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες επιβάλλουν περιορισμούς στις καθαρές δημόσιες δαπάνες και απαιτούν συνέχιση της αποκλιμάκωσης του χρέους.

Με βάση τον κυβερνητικό σχεδιασμό, ο συνολικός δημοσιονομικός χώρος για το 2026 και το 2027 υπολογίζεται περίπου στο 1,7 δισ. ευρώ. Από αυτό το ποσό, τα 500 εκατ. ευρώ έχουν ήδη δεσμευθεί για τα μέτρα που ανακοινώθηκαν, ενώ απομένουν περίπου 1,2 δισ. ευρώ για πρόσθετες παρεμβάσεις. Από αυτά, περίπου 200 εκατ. ευρώ αναμένεται να διατεθούν για νέα μέτρα εντός του 2026, ενώ περίπου 1 δισ. ευρώ θα αποτελέσει τη βάση των εξαγγελιών της ΔΕΘ για το 2027.

Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, είναι πώς θα κατανεμηθεί αυτός ο χώρος. Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση θέλει να στείλει μήνυμα συνέπειας προς τις αγορές και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, διατηρώντας υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και μειώνοντας το δημόσιο χρέος. Από την άλλη, η κοινωνική πίεση από την ακρίβεια καθιστά αναγκαίες πιο άμεσες και πιο αισθητές παρεμβάσεις στο διαθέσιμο εισόδημα.

Στο επίκεντρο των εξαγγελιών της ΔΕΘ αναμένεται να βρεθούν οι επιχειρήσεις και οι επαγγελματίες. Μεταξύ των μέτρων που εξετάζονται είναι η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις επιχειρήσεις, η μείωση της προκαταβολής φόρου για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και νέα μείωση των εργοδοτικών εισφορών από το 2027. Οι παρεμβάσεις αυτές στοχεύουν στη μείωση του φορολογικού και ασφαλιστικού βάρους, στην ενίσχυση της ρευστότητας και στη στήριξη της απασχόλησης.

Σχετικά άρθρα:

Eurostat: Δείχνει νέα αύξηση στο 3,3% του πληθωρισμού στην Ελλάδα τον Μάρτιο Ο MSCI Αναβαθμίζει την Ελληνική Κεφαλαιαγορά σε Καθεστώς «Ανεπτυγμένης Αγοράς» – Financial Report Οικονομική έκθεση QUALCO GROUP Α.Ε. (2025,Ετήσιος ισολογισμός,Ενοποιημένη)-iXBRL – Financial Report Ευρωπαϊκές αγορές: Υποχώρησαν, περιμένοντας τις συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν