Πώς 50 ημέρες πολέμου στο Ιράν «έσβησαν» πετρέλαιο 50 δισ. δολαρίων από την παγκόσμια αγορά

Πενήντα ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, ο πραγματικός λογαριασμός για την παγκόσμια αγορά ενέργειας δεν μετριέται μόνο σε γεωπολιτικό ρίσκο ή σε νευρικότητα των αγορών, αλλά σε πετρέλαιο που απλώς δεν παρήχθη ποτέ. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, η κρίση οδήγησε σε απώλεια αργού αξίας άνω των 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων, καθώς περισσότερα από 500 εκατομμύρια βαρέλια αργού και συμπυκνωμάτων (μαζούτ) βγήκαν εκτός αγοράς από τα τέλη Φεβρουαρίου, σε αυτό που περιγράφεται ως η μεγαλύτερη διαταραχή προσφοράς ενέργειας στη σύγχρονη ιστορία.

Το μέγεθος της απώλειας αποτυπώνει τη βαρύτητα της κρίσης πολύ πιο καθαρά από τις καθημερινές διακυμάνσεις του Brent. Με μέση τιμή κοντά στα 100 δολάρια ανά βαρέλι από την έναρξη της σύγκρουσης, οι χαμένοι όγκοι μεταφράζονται σε περίπου 50 δισ. δολάρια ανεκτέλεστων εσόδων, σύμφωνα με αναλυτή της Kpler που επικαλείται το Reuters. Δεν πρόκειται μόνο για ένα λογιστικό μέγεθος· είναι ένδειξη ότι η πολεμική σύγκρουση έπληξε ταυτόχρονα παραγωγή, αποθήκευση, εξαγωγές και μεταφορές σε μια περιοχή που παραμένει κομβική για τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό.

Η πιο άμεση επίπτωση καταγράφηκε στον Κόλπο. Το Reuters σημειώνει ότι οι αραβικές χώρες του Κόλπου έχασαν τον Μάρτιο περίπου 8 εκατομμύρια βαρέλια ημερήσιας παραγωγής αργού, μέγεθος σχεδόν ισοδύναμο με τη συνδυασμένη παραγωγή των Exxon Mobil και Chevron. Παράλληλα, οι εξαγωγές καυσίμου αεροσκαφών από τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Ομάν κατέρρευσαν, στοιχείο που δείχνει ότι το σοκ δεν περιορίστηκε στην εξόρυξη, αλλά άγγιξε ολόκληρη την αλυσίδα της ενέργειας και των μεταφορών.

Ο πόλεμος δεν αφαίρεσε απλώς βαρέλια από την αγορά, αλλά διέκοψε τη λειτουργία ενός αλληλοεξαρτώμενου συστήματος. Οι ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ επηρεάστηκαν, φορτία εγκλωβίστηκαν στον Κόλπο, ασφαλιστικοί και κυρωτικοί κίνδυνοι επιβάρυναν τη ναυσιπλοΐα, ενώ η επιστροφή στην κανονικότητα αποδεικνύεται πολύ πιο σύνθετη από μια απλή ανακοίνωση εκεχειρίας. Όπως επισημαίνει το Reuters, ακόμη και μετά τα σημάδια αποκλιμάκωσης, οι αποστολές παρέμεναν περιορισμένες και η εξομάλυνση των ροών δεν θεωρείται δεδομένη.

Οι συνέπειες αποτυπώνονται ήδη και στα αποθέματα. Τα παγκόσμια χερσαία αποθέματα αργού μειώθηκαν κατά περίπου 45 εκατομμύρια βαρέλια μόνο μέσα στον Απρίλιο, ενώ από τα τέλη Μαρτίου οι διακοπές παραγωγής έφτασαν περίπου τα 12 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Με άλλα λόγια, η αγορά δεν αντιμετωπίζει απλώς μια βραχυπρόθεσμη ανωμαλία, αλλά μια παρατεταμένη πίεση που μεταφέρεται από την παραγωγή στα αποθέματα και από εκεί στις τιμές και στην εφοδιαστική αλυσίδα.

Η ανάκαμψη, εξάλλου, μόνο γρήγορη δεν προδιαγράφεται. Σύμφωνα με το Reuters, βαρύτερα πεδία αργού σε Κουβέιτ και Ιράκ μπορεί να χρειαστούν τέσσερις έως πέντε μήνες για να επανέλθουν σε φυσιολογικά επίπεδα λειτουργίας. Την ίδια ώρα, οι ζημιές στη διυλιστική ικανότητα και στις εγκαταστάσεις LNG του Ras Laffan στο Κατάρ ενισχύουν την εκτίμηση ότι η πλήρης αποκατάσταση των ενεργειακών υποδομών της περιοχής ίσως απαιτήσει χρόνια. Αυτή ακριβώς η χρονική υστέρηση εξηγεί γιατί η απώλεια των 50 δισ. δολαρίων δεν είναι απλώς μια καταγραφή ζημιάς, αλλά προμήνυμα ενός μακρύτερου κύκλου αστάθειας.

Το ευρύτερο κόστος μπορεί να αποδειχθεί ακόμη μεγαλύτερο. Άλλο δημοσίευμα του Reuters, επικαλούμενο τη Rystad Energy, εκτιμά ότι οι ζημιές σε ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή μπορεί να φθάσουν έως και τα 58 δισ. δολάρια, εκ των οποίων έως 50 δισ. αφορούν μόνο εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η αποκατάσταση, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, δεν δημιουργεί νέα παραγωγική ικανότητα, αλλά απορροφά κεφάλαια, εξοπλισμό και εργατικό δυναμικό, προκαλώντας καθυστερήσεις και πληθωριστικές πιέσεις πολύ πέρα από την περιοχή της σύγκρουσης.

Έτσι, οι 50 ημέρες του πολέμου στο Ιράν αφήνουν πίσω τους κάτι πολύ βαρύτερο από μια πρόσκαιρη ενεργειακή αναστάτωση. Αφήνουν ένα διπλό αποτύπωμα: άμεση απώλεια πετρελαϊκού πλούτου δεκάδων δισεκατομμυρίων και μια μακρά περίοδο αβεβαιότητας για την παγκόσμια προσφορά. Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό συμπέρασμα του Reuters: ακόμη κι αν τα όπλα σιγήσουν, η ζημιά στην ενέργεια θα συνεχίσει να παράγει οικονομικούς κραδασμούς για πολύ καιρό ακόμη.

Σχετικά άρθρα:

ΟΛΠ: Ρεκόρ εσόδων το 2025 και ισχυρή ανθεκτικότητα – Αρχιπέλαγος, Η 1η ναυτιλιακή πύλη ενημέρωσης στην Ελλάδα Σαμαράς σε Μητσοτάκη: «Ερευνήσατε ως κυβέρνηση γιατί με παρακολουθούσαν κάποιοι “ιδιώτες”;» Ανακοίνωση Προνομιακής Πληροφορίας – Financial Report ΑΑΔΕ: Πληρωμή εκκρεμοτήτων ενισχύσεων έτους 2016 – Financial Report