«Καμπανάκι» ΔΝΤ για Ελλάδα: Πληθωρισμός στο 3,5% και έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών στο 6,4% του ΑΕΠ το 2026

Η νέα έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) για τις μακροοικονομικές εξελίξεις των κρατών μελών του (World Economic Outlook) και τις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές, στέλνει ένα σαφές μήνυμα και προς την Αθήνα ότι ο πόλεμος με το Ιράν δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη γεωπολιτική εστία έντασης, αλλά έναν άμεσο παράγοντα ανατροπής βασικών μακροοικονομικών μεγεθών.

Για την Ελλάδα, το αποτύπωμα της κρίσης περνά κυρίως μέσα από δύο διαύλους, τον πληθωρισμό και το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι ο εναρμονισμένος πληθωρισμός θα ανέβει στο 3,5% το 2026, από 2,9% το 2025, ενώ το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών θα διευρυνθεί στο 6,4% του ΑΕΠ, από 5,7% το 2025. Την ίδια στιγμή, η πρόβλεψη για την ανάπτυξη αναθεωρείται ηπιότερα, στο 1,8% για το 2026, από 2% προηγουμένως.

Η ανάγνωση αυτών των αριθμών έχει ιδιαίτερη σημασία. Το Ταμείο ουσιαστικά λέει ότι η ελληνική οικονομία δεν απειλείται πρωτίστως από μια απότομη κατάρρευση του ΑΕΠ, αλλά από την επιδείνωση της ποιότητας της ανάπτυξης. Δηλαδή, η οικονομία μπορεί να συνεχίσει να μεγεθύνεται, όμως θα το κάνει με ακριβότερη ενέργεια, μεγαλύτερη διάβρωση του διαθέσιμου εισοδήματος και αυξημένη επιβάρυνση του εξωτερικού ισοζυγίου. Πρόκειται για μια πιο σύνθετη μορφή πίεσης, όχι ύφεση τύπου σοκ, αλλά σταδιακή φθορά της αγοραστικής δύναμης και της εξωτερικής ισορροπίας.

Η Ελλάδα, όπως και συνολικά η Ευρώπη, παραμένει καθαρός εισαγωγέας ενέργειας. Όταν μια πολεμική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή εκτοξεύει την αβεβαιότητα γύρω από το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, το κόστος περνά σχεδόν αυτομάτως στις τιμές εισαγωγών. Αυτό μεταφράζεται σε ακριβότερα καύσιμα, υψηλότερο κόστος μεταφορών, πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα και, τελικά, σε νέο κύμα ανατιμήσεων για επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Παράλληλα, η αξία των ενεργειακών εισαγωγών διογκώνει το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, δηλαδή το εξωτερικό χρηματοδοτικό κενό της οικονομίας.

Αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί το ΔΝΤ “χτυπά καμπανάκι” περισσότερο για τον πληθωρισμό και το εξωτερικό έλλειμμα παρά για την απασχόληση ή τη δημοσιονομική εικόνα. Στην ίδια δέσμη προβλέψεων, η ανεργία συνεχίζει να αποκλιμακώνεται, στο 7,4% το 2026 από 8,9% το 2025, στοιχείο που δείχνει ότι η εγχώρια ζήτηση και η αγορά εργασίας εξακολουθούν να εμφανίζουν ανθεκτικότητα. Όμως αυτή η ανθεκτικότητα έχει και δεύτερη ανάγνωση, καθώς η κατανάλωση και οι επενδύσεις διατηρούνται, ενώ η ενέργεια ακριβαίνει, οι εισαγωγές παραμένουν υψηλές και το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών δυσκολεύεται να υποχωρήσει.

Η ανησυχία δεν είναι καινούργια. Το ίδιο το ΔΝΤ, στην αποστολή του Άρθρου IV για την Ελλάδα τον Μάρτιο, είχε επισημάνει ότι, παρά τη βελτίωση του 2025, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών παραμένει μεγάλο, ακριβώς επειδή η εγχώρια ζήτηση και οι επενδύσεις διατηρούν υψηλή την εξάρτηση από εισαγωγές. Τώρα, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προσθέτει έναν ακόμη επιβαρυντικό παράγοντα: η ίδια ποσότητα εισαγόμενης ενέργειας κοστίζει ακριβότερα. Έτσι, ένα χρόνιο διαρθρωτικό πρόβλημα αποκτά ξανά οξύτητα.

Υπάρχει και ένα δεύτερο, πιο πολιτικό μήνυμα στην έκθεση. Το βασικό σενάριο του ΔΝΤ δεν ενσωματώνει μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση, αλλά μια σχετικά σύντομη διάρκεια των εχθροπραξιών και αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ πριν από το τέλος του έτους. Με άλλα λόγια, ακόμη και το “ήπιο” σενάριο παράγει ήδη χειρότερες προβλέψεις για την Ελλάδα. Το ίδιο το Ταμείο προειδοποιεί ότι σε δυσμενέστερο διεθνές σενάριο, με εντονότερο ενεργειακό σοκ και αποσταθεροποίηση των πληθωριστικών προσδοκιών, η παγκόσμια ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί περισσότερο και ο πληθωρισμός θα ανέβει αισθητά υψηλότερα.

Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν έχει περιθώριο εφησυχασμού, ακόμη κι αν οι ρυθμοί μεγέθυνσης παραμένουν θετικοί. Η δημοσιονομική εικόνα μπορεί να δείχνει πιο θωρακισμένη σε σχέση με το παρελθόν, και το χρέος να ακολουθεί καθοδική τροχιά, όμως ο συνδυασμός επίμονου πληθωρισμού και υψηλού εξωτερικού ελλείμματος είναι από τους πιο δύσκολους για μια μικρή ανοιχτή οικονομία. Ο πρώτος πλήττει το πραγματικό εισόδημα και αυξάνει το πολιτικό κόστος των αποφάσεων. Το δεύτερο υπενθυμίζει ότι η χώρα εξακολουθεί να καταναλώνει και να επενδύει με τρόπο που απαιτεί σημαντική χρηματοδότηση από το εξωτερικό.

Σε αυτό το πλαίσιο, η έκθεση του ΔΝΤ λειτουργεί λιγότερο ως πρόβλεψη πανικού και περισσότερο ως προειδοποίηση στρατηγικής φύσης. Η ελληνική οικονομία παραμένει σε τροχιά ανάπτυξης, αλλά η ποιότητα αυτής της πορείας θα κριθεί από το κατά πόσο μπορεί να μειώσει την ενεργειακή της ευαλωτότητα, να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγική βάση και να περιορίσει σταδιακά το εξωτερικό της έλλειμμα. Ο πόλεμος στο Ιράν δεν δημιουργεί από μόνος του αυτές τις αδυναμίες· τις φωτίζει και τις επιβαρύνει. Και γι’ αυτό οι αναθεωρημένες προβλέψεις του Ταμείου έχουν μεγαλύτερη σημασία από έναν απλό πίνακα αριθμών: δείχνουν πού ακριβώς πονά περισσότερο η ελληνική οικονομία όταν το διεθνές περιβάλλον γίνεται ξανά εχθρικό.

To ΔΝΤ χρησιμοποιεί τον όρο «πρόβλεψη αναφοράς» για την παγκόσμια οικονομία αντί του βασικού σεναρίου που χρησιμοποιούσε στις προηγούμενες εκθέσεις, ενώ παράλληλα έχει καταρτίσει ένα δυσμενές και ένα ακραίο σενάριο. Η πρόβλεψη αναφοράς βασίζεται στην υπόθεση ότι ο πόλεμος δεν θα διαρκέσει πάνω από λίγες εβδομάδες ακόμη, ώστε η διαταραχή στην παγκόσμια οικονομία να αποκλιμακωθεί και η παραγωγή και οι εξαγωγές από την περιοχή της Μέσης Ανατολής να εξομαλυνθούν έως τα μέσα του 2026, με μία αύξηση των τιμών ενέργειας κατά 19% το 2026 και των τιμών πετρελαίου κατά 21,4%.

Στην πρόβλεψη αναφοράς του ΔΝΤ περιλαμβάνεται και η αύξηση του βασικού επιτοκίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κατά 50 μονάδες βάσης (μισή ποσοστιαία μονάδα) το 2026.

Με βάση το δυσμενές σενάριο, που υποθέτει μεγαλύτερες και πιο επίμονες αυξήσεις στις τιμές ενέργειας, η παγκόσμια ανάπτυξη θα μειωνόταν στο 2,5% το 2026 και ο παγκόσμιος πληθωρισμός θα αυξανόταν στο 5,4%.

Στο ακραίο σενάριο, που προβλέπει ότι θα υπάρξουν περαιτέρω ζημιές σε υποδομές ενέργειας στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, η παγκόσμια ανάπτυξη θα υποχωρούσε περαιτέρω στο 2% και ο παγκόσμιος πληθωρισμός θα ξεπερνούσε το 6% το 2027. «Η πιθανότητα υλοποίησης των σεναρίων αυτών αυξάνεται προοδευτικά όσο συνεχίζονται οι εχθροπραξίες και οι σχετικές διαταραχές», προειδοποιεί το Ταμείο.

Το ΔΝΤ τονίζει ότι τα δημοσιονομικά μέτρα στήριξης που αποφασίζουν οι χώρες θα πρέπει να είναι στοχευμένα και προσωρινά. «Όπου η δημοσιονομική στήριξη θεωρείται αναγκαία για την προστασία των πιο ευάλωτων έναντι ακραίων εξωτερικών σοκ, πρέπει να είναι στοχευμένη, έγκαιρη, προσωρινή και χρηματοδοτούμενη εντός των πλαισίων των προϋπολογισμών, με επανακαθορισμό προτεραιοτήτων, και αν αυτό δεν είναι δυνατό, με σαφή αναφορά στη διαδρομή για την αποκατάσταση δημοσιονομικής ισορροπίας», σημειώνει το Ταμείο.

Σχετικά άρθρα:

Lloyd’s List Greek Shipping Awards 2025: Ποιοι πήραν τα 19 «Όσκαρ της ελληνικής ναυτιλίας» Ακυρώθηκαν οι αφίξεις του Vasco Da Gama στην Ελλάδα – Αρχιπέλαγος, Η 1η ναυτιλιακή πύλη ενημέρωσης στην Ελλάδα Moody’s: Στο Baa3 διατήρησε την αξιολόγηση της Ελλάδας με σταθερή προοπτική Η τροπολογία για την παράταση έναρξης της υποχρεωτικής πληρωμής μισθωμάτων μέσω τραπεζικού λογαριασμού